یعنی چه
بگرس در لغتنامههای کهن فارسی به نوعی پارچه مرغوب و ضخیم (مانند سقرلات) اطلاق میشود که به دلیل خاصیت ضدآب بودن، برای دوختن کلاههای بارانی و پوششهای محافظ در برابر بارش باران و نفوذ مایعات کاربرد داشته است.
تلفظ
این واژه در متون اصیل لغوی به صورت بِگْرِس (Begres) یا بِگِرِس ضبط شده است. همچنین در برخی گویشهای محلی مانند گویش گنابادی، این تلفظ به عنوان مخفف فعل «گریست» نیز به کار میرود.
در جدول
در طراحهای جدول کلمات متقاطع، این کلمه معمولاً با راهنماهای «نوعی پارچه قدیمی ضدآب»، «پارچه کلاه بارانی در قدیم» یا «سقرلات» به عنوان یک پاسخ ۴ حرفی مورد استفاده قرار میگیرد.
به انگلیسی
نزدیکترین معادلهای انگلیسی برای این واژه بر اساس کاربرد تاریخی آن، عباراتی هستند که به پارچههای مقاوم در برابر آب یا پارچههای پشمی ضخیم ارجاع دارند.
به عربی
در زبان عربی با توجه به ویژگیهای این پارچه، از ترکیبهای توصیفی مرتبط با مقاومت در برابر باران و یا معرب واژه سقرلات استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای روان فارسی این واژه شامل «پارچه بارانی»، «پارچه ضخیم ضدآب» و در متون کهن و اصیل «سقرلات» یا «سقلاط» است که به منسوجات مرغوب و نفوذناپذیر اشاره دارد.
نماد چیست
واژه بگرس دارای نمادگرایی اسطورهای یا مذهبی خاصی نیست؛ اما در ادبیات فارسی (مانند اشعار زکی ندیم) به عنوان نمادی از پوشش محافظ، بارانیِ مستان و سترِ مقاومت در برابر سختیها و بارشهای آسمانی به کار رفته است.
جمعبندی و توضیح کامل بگرس
واژه «بگرس» یکی از لغات کهن، اصیل و کمتکرار در زبان فارسی است که در فرهنگهای معتبری چون لغتنامه دهخدا و فرهنگ عمید به آن اشاره شده است. این واژه به نوعی پارچه بسیار مرغوب، ضخیم و باکیفیت اطلاق میشده که به دلیل تراکم بافت، آب و روغن به سختی در آن نفوذ میکرده است. به همین جهت، اصلیترین کاربرد این پارچه در گذشته برای دوختن کلاههای بارانی و لباسهای مقاوم در برابر نزولات آسمانی بوده است.
در متون کهن ادبی، بگرس گاهی با واژه «سقرلات» (یا همان پارچه اسکارلت انگلیسی) مترادف دانسته شده است که نشاندهنده ارزش بالا و رنگین بودن این جامه است. هرچند این واژه امروزه در زبان محاورهای کاربردی ندارد، اما جایگاه خود را در اشعار کلاسیک فارسی و به تبع آن در دنیای جدول کلمات متقاطع به عنوان یک لغت چهار حرفی با معنای منحصربهفرد حفظ کرده است.