یعنی چه
غالوطا در کتابهای کهن داروشناسی و طب سنتی، به معنای باقلای قبطی یا همان «تُرمُس» است. این دانه خوراکی و درمانی که در مصر (دیار قبط) فراوان بوده، از باقلای معمولی کوچکتر و تیرهرنگتر است و در گذشته برای درمان بیماریهایی مانند اسهال کاربرد داشته است.
تلفظ
این واژه به صورت فتح غین، الف مدّی، ضم لام و واو مجهول، و طای الفدار یعنی (غـا-لـو-طـا) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این واژه معمولاً به عنوان پاسخ برای طراحانی است که 'باقلای قبطی'، 'باقلای مصری' یا 'نام دیگر گیاه ترمس' را به عنوان راهنما قرار میدهند.
به انگلیسی
نام علمی و گیاهشناسی این دانه Lupinus albus است که در زبان انگلیسی عمومی به آن Lupini bean میگویند.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی این دانه گیاهی را با نامهای Termiye یا Acı bakla میشناسند.
به فارسی
معادلهای فارسی و شناختهشده این واژه یونانیالاصل در متون کهن فارسی، 'ترمس' و 'باقلای مصری' یا 'باقلای قبطی' ثبت شده است.
در قرآن
واژه غالوطا یک اصطلاح تخصصی داروشناسی کهن و یونانی است و در متن قرآن کریم به کار نرفته است.
نماد چیست
این کلمه نماد بارز واژگان فنی و معربی است که از طب یونانی وارد منابع دانشنامهای جهان اسلام شدهاند و امروزه کاربرد عامیانه خود را از دست دادهاند.
جمعبندی و توضیح کامل غالوطا
واژه غالوطا یک اصطلاح کهن و تخصصی در حوزه داروشناسی و گیاهشناسی سنتی است. با بررسی منابع معتبری مانند لغتنامه دهخدا و المفردات ابنالبیطار، مشخص میشود که این کلمه در واقع معرب (عربیشده) یک واژه یونانی است و به دانه گیاهی خاصی به نام «ترمس» یا «باقلای قبطی» (باقلای مصری) اشاره دارد. این دانه از باقلای معمولی کوچکتر و تیرهتر بوده و در طب سنتی برای مصارف درمانی نظیر بهبود اسهال کاربرد داشته است.
برخی منابع به دلیل شباهت آوایی، احتمال دادهاند که این کلمه شاید صورت تحریفشده یا گویشی از ریشه «غلط» باشد؛ اما حقیقت متقن تاریخی و لغوی نشان میدهد که غالوطا اصالت گیاهشناسی دارد و دگرشکلی از اسامی همخانواده خود مانند غالالوط و غالاطوطی است. این واژه ۶ حرفی امروزه بیشتر در جدولهای کلمات متقاطع و متون کهن پزشکی به چشم میخورد.