یعنی چه
عبارت «سن مقلوع» یک ترکیب عربی است که در متون فقهی و پزشکی کهن به کار میرود. واژه «سِن» به معنای دندان و «مقلوع» به معنای برکنده، کنده شده یا ریشهکن شده است. بنابراین به دندانی که به اجبار یا در اثر حادثه و کشیدن از لثه جدا شده باشد، سن مقلوع میگویند.
تلفظ
این ترکیب به صورت [سِنْ نِ مَقْ لُوع] تلفظ میشود که در آن سن با کسره سین و تشدید نون (در حالت اضافه) و مقلوع با سکون قاف و ضمه لام خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ به عبارت «دندان کنده شده یا اصطلاح فقهی دندان کشیده» کلمه «سن مقلوع» است که دقیقاً از ۷ حرف تشکیل میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای دندانی که توسط دندانپزشک کشیده شده از اصطلاح Extracted tooth و برای دندانی که بر اثر حادثه و ضربه از جا کنده شده از Avulsed tooth استفاده میکنند.
به فارسی
برگردان دقیق و سادهٔ این عبارت ترکیبی به زبان فارسی، «دندانِ کشیده» یا «دندانِ برکنده از لثه» است. واژه مقلوع از ریشه قلع به معنی کندن و از جا درآوردن است.
در قرآن
ترکیب «سن مقلوع» در متن قرآن وجود ندارد. با این حال، ریشه کلمات آن به صورت مجزا دیده میشود؛ مثلاً واژه «السِّنَّ» به معنی دندان در آیه ۴۵ سوره مائده (وَالسِّنَّ بِالسِّنِّ) و ریشه «قلع» در آیه ۴۴ سوره هود به صورت فعل امر «أَقْلِعِي» آمده است.
نماد چیست
در نمادشناسی سنتی، طب باستان و تعبیر خواب، دندانِ کنده شده یا افتاده معمولاً نشانهای از فقدان، از دست دادن عزیزان، پیری، کاهش قدرت جسمانی یا تجربه یک تغییر بزرگ و ناگهانی در زندگی تلقی میشود.
جمعبندی و توضیح کامل سن مقلوع
عبارت «سن مقلوع» یک اصطلاح ترکیبی عربی است که از دو واژه «سِن» (به معنی دندان) و «مقلوع» (به معنی کنده شده یا ریشهکن شده از ریشه ق-ل-ع) تشکیل شده است. این اصطلاح بیشتر در متون فقهی قدیمی، حقوق اسلامی (در مباحث مربوط به دیات و قصاص عضو) و همچنین طب سنتی برای اشاره به دندانی که از جای خود در لثه بیرون آورده یا کنده شده، کاربرد دارد.
اگرچه این ترکیب امروزه در زبان فارسی روزمره و دندانپزشکی نوین رایج نیست و جای خود را به عباراتی مانند «دندان کشیده شده» داده است، اما همچنان در متون تخصصی، فقهی و مسابقات جدول کلمات متقاطع به عنوان یک واژه اصیل و فنی شناخته میشود.
از نظر معنایی و نمادین، سن مقلوع به معنای جدایی کامل یک عضو از بدن است و در ادبیات کهن و تعبیر خواب نیز معمولاً با مفاهیمی همچون پیری، از دست رفتن توانایی، یا نقصان و فقدان در زندگی و خانواده پیوند خورده است.