یعنی چه
واژه شاکل در اصل از ریشه عربی به معنی مهارکننده و بندکننده است. صورت مؤنث آن یعنی «شاکله» کاربرد بسیار بیشتری در زبان فارسی دارد و به ساختار روحی، منش، شخصیت، چارچوب فکری و خصلتهای بنیادی یک فرد اشاره میکند که جهتدهنده رفتارهای اوست.
تلفظ
این واژه به صورت فتح شین، سکون الف، کسر کاف و سکون لام (شاکِل) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، واژه «شاکل» دقیقاً یک پاسخ ۴ حرفی است که معمولاً با راهنمای ساختار، بندکننده یا مهارکننده خواسته میشود.
به عربی
در زبان عربی این واژه اسم فاعل از ماده (شکل) است و برای اشاره به ساختار و چارچوب بنیادی از واژههای بنیه و هیکل نیز استفاده میشود.
به فارسی
دقیقترین برگردانها و معادلهای فارسی برای این مفهوم شامل واژگانی چون شالوده، ساختار، چارچوب روانی، منش، خصلت، طبع و خو میباشند.
در قرآن
این واژه در قرآن کریم به صورت مؤنث یک بار در سوره اسراء آیه ۸۴ آمده است: «قُلْ كُلٌّ يَعْمَلُ عَلَى شَاكِلَتِهِ» یعنی بگو هر کس بر حسب ساختار روانی، شخصیتی و خصلتهای درونی خویش عمل میکند. مفسران آن را به نیت، اخلاق و شالوده روحی انسان تعبیر کردهاند.
نماد چیست
واژه شاکل یا شاکله به خودی خود نماد تصویری یا اسطورهای خاصی در ادبیات ندارد، اما از نظر مفهوم انتزاعی، نمادی از الگوی پایدار شخصیت، منش، قالببندی ذهنی و جهتگیری بنیادی روح انسان است.
معنی انگلیسی/خارجی
علاوه بر ریشه عربی، کلمه Shackle در زبان انگلیسی به معنی دستبند، زنجیر، قلاب U شکل و بند است که از نظر معنایی (بند و مهار) با ریشه عربی واژه تقارن جالبی دارد. در ترجمه مفهوم انتزاعی آن نیز از کلمات Structure (ساختار) و Character (شخصیت و منش) استفاده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل شاکل
واژه «شاکل» از ریشه عربی «شکل» مشتق شده است که در اصل به معنای مهار کردن، بستن پای چهارپایان با طناب (شِکال) و قرار دادن چیزی در یک قالب و چارچوب مشخص است. این واژه در زبان فارسی معیار بیشتر در وجه مؤنث خود یعنی «شاکله» کاربرد دارد و اصطلاحی پرکاربرد در روانشناسی اسلامی، فلسفه و علوم تربیتی به شمار میرود.
در تبیین مفهومی، شاکل یا شاکله به همان ساختار درونی، شالوده شخصیتی، عادات راسخ و قالب فکری انسان گفته میشود که رفتارها و اعمال فرد ناخودآگاه از آن نشئت میگیرد. آیه مشهور سوره اسراء نیز تأکیدی بر همین حقیقت است که اعمال هر فرد آینه تمامنمای ساختار روانی و خصلتهای تثبیتشده اوست.