یعنی چه
در فرهنگهای لغت معتبر مانند دهخدا و برهان قاطع، بَذیون (یا بُزیون) به نوعی از اقمشه و لباسهای بسیار ارزشمند، ابریشمی، دیبا یا سندس اطلاق میشده که در گذشته مورد استفاده طبقات اشراف و سلاطین بوده است.
تلفظ
این واژه در منابع لغوی بیشتر با فتح اول (بَذیون) و در برخی مواضع با ضم اول (بُذیون) ضبط شده است. همچنین در متون کهن دگرگونی آوایی داشته و به صورت «بُزیون» یا «بِزیون» نیز تلفظ و نگاشته میشده است.
در جدول
در طراحهای جدول کلمات متقاطع، این واژه معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنماهایی همچون «پارچه نفیس قدیمی»، «پارچه زربفت کهن» یا «حریر و دیبا» به کار میرود.
به انگلیسی
این اصطلاحات دقیقترین برگردان برای توصیف یک پارچه گرانقیمت، کارشده و ابریشمی در زبان انگلیسی هستند.
به عربی
واژههای دیباج و سندس در زبان عربی قرابت معنایی بسیار بالایی با بذیون دارند و اشاره به جامه فاخر دارند.
به ترکی
در زبان ترکی برای اشاره به این نوع منسوجات اشرافی و ابریشمی از کلمات فوق استفاده میشود.
در قرآن
واژه «بذیون» ریشه عربی قرآنی ندارد و یک لفظ کهن ادبی است؛ با این حال، معادلهای مفهومِ آن نظیر «سندس» (حریر لطیف) و «استبرق» (دیبای ضخیم) در آیات مربوط به پوشش بهشتیان (مانند آیه ۲۱ سوره انسان) ذکر شدهاند.
نماد چیست
در ادبیات کلاسیک فارسی، بذیون استعاره و نمادی از بینیازی، فاخربودن، جلوهگری ظاهری و پوشش پادشاهان و بزرگان است و برای توصیف زینتهای باشکوه به کار میرفته است.
جمعبندی و توضیح کامل بذیون
واژه «بذیون» (که به صورتهای بَذیون، بُذیون و بزیون ضبط شده) یکی از کلمات کهن، مهجور و اصیل در زبان و ادبیات فارسی است. این کلمه به نوعی پارچه بسیار نفیس، گرانقیمت و زربفت نظیر دیبا، پرنیان و حریر ابریشمی اشاره دارد که در ادوار گذشته به عنوان جامهای شاهانه و اشرافی شناخته میشده است.
از نظر ریشهشناسی، علامه دهخدا احتمال داده است که این واژه صورتِ معرب (عربیشده) واژههای فارسی «پرنون» یا «پرنیان» باشد که به مرور زمان دچار دگرگونی نگارشی و آوایی شده است. برخی دیگر نیز آن را یک وامواژه تاریخی در حوزه صنایع نساجی قدیم میدانند.
امروزه این کلمه هیچگونه کاربرد عامیانهای در زبان معیار فارسی ندارد و صرفاً در متون ادبیات کلاسیک، فرهنگهای لغت تاریخی و مراجع حل جدول کلمات متقاطع به چشم میخورد.