یعنی چه
جنایتکار به فردی اطلاق میشود که دست به تبهکاری، آدمکشی یا جرمهای بزرگ و سنگین (جنایت) میزند. این واژه از ترکیب «جنایت» (ریشه عربی به معنی گناه بزرگ یا آسیب عمدی) و پسوند فاعلی فارسی «ـکار» ساخته شده است و به معنای مجرم شدید و تبهکار خطرناک است.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت جِنایَتکار (jenāyat-kār) است.
در جدول
در کلمات متقاطع، پاسخ اصلی خودِ واژه «جنایتکار» با ۸ حرف است. از معادلهای دیگر آن میتوان به جانی، مجرم، تبهکار و بزهکار اشاره کرد.
به انگلیسی
رایجترین معادلهای انگلیسی برای این واژه Criminal (مجرم و تبهکار) و Felon (مرتکب جرم سنگین) هستند.
به عربی
در زبان عربی برای اشاره به این مفهوم از واژههای مُجْرِم و جَانِی (یا مجرم جنایی) استفاده میشود که در قرآن کریم نیز واژه مجرم بارها به کار رفته است.
نماد چیست
در فرهنگ عمومی و مفاهیم بصری، جنایتکار نماد خشونت، قانونشکنی و جرم سنگین است. نشانههایی مانند دستهای آلوده به خون، نقاب سیاه، دستبند و زنجیر و همچنین شخصیتهای اساطیری مظهر شر مانند ضحاک در شاهنامه، به عنوان نمادهای این مفهوم شناخته میشوند. در معنای استعاری نیز اصطلاحاتی مانند «جنایتکار زمانه» برای اشاره به فرد یا حکومت بسیار ظالم به کار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل جنایتکار
واژه جنایتکار یک اسم مرکب فارسی-عربی است که از ریشه عربی «جنایت» به همراه پسوند فاعلی فارسی «کار» تشکیل شده است. این کلمه در اصطلاح لغوی و حقوقی به فردی اطلاق میشود که با آگاهی و عمد، دست به اعمال خشونتآمیز و جرایم بسیار سنگین نظیر قتل یا سرقت مسلحانه میزند و نظم و امنیت جامعه را مخدوش میکند.
در لغتنامههای معتبری چون دهخدا و عمید، کلماتی مانند جانی، تبهکار، بزهکار و مجرم به عنوان مترادفهای اصلی آن ذکر شدهاند، در حالی که واژههایی نظیر بیگناه، معصوم و دادگر در نقطه مقابل آن قرار دارند. در متون مذهبی مانند قرآن کریم، اگرچه خود این واژه فارسی وجود ندارد، اما مفاهیم مشابه آن در قالب واژههایی چون «مجرم» و «ظالم» برای تبیین عاقبت خطاکاران به کار رفته است.
از منظر نشانهشناسی و ادبیات، این مفهوم همواره با نمادهایی چون دستهای خونین، زنجیر، نقاب و تاریکی پیوند خورده است. جنایتکار در فرهنگ عامه و استعارههای اجتماعی، مظهر قانونشکنی، خشونت عریان و پایمال کردن حقوق انسانها شناخته میشود.