معنی زقاق چیست؟ مترادف و متضاد آن

معنی

زقاق در زبان عربی و متون کهن فارسی به معنای راه باریک، برزن یا کوچه‌ای است که عرض کمی دارد. این واژه مجازاً در جغرافیا برای اشاره به تنگه‌ها یا کانال‌های دریایی باریک (مانند زقاق جبل‌الطارق) نیز به کار می‌رود.

یعنی چه

وقتی در متون ادبی یا تاریخی از زقاق صحبت می‌شود، منظور فضایی شهری یا روستایی است که مسیری بسیار فشرده و کم‌عرض را میان خانه‌ها ایجاد کرده و نقطه‌مقابل خیابان‌های عریض و شاه‌راه‌هاست.

مترادف

متضاد

هم خانواده

واژه «أزقّة» جمع مکسر زقاق به معنی کوچه‌ها است. همچنین واژه «زُقاقی» به معنای کوچه‌گرد یا منسوب به زقاق به کار می‌رود. نکته علمی اینکه نباید این واژه را با «زِقاق» (با کسره ز) که جمع «زِق» به معنی مشک آب و شراب است اشتباه گرفت.

ریشه

این واژه اصالتاً عربی است اما ریشه‌های کهن‌تر آن به زبان‌های آرامی و اکدی بازمی‌گردد که در تحول تاریخی خود با واژه «سوق» به معنی بازار نیز ارتباط معنایی داشته است.

تلفظ

تلفظ صحیح این واژه با ضمه روی حرف اول (زُ) است: زُقاق.

در جدول

در جدول‌های کلمات متقاطع، پاسخ به راهنمای «کوچه باریک» یا «معبر تنگ چهار حرفی»، کلمه زقاق است.

به انگلیسی

به عربی

به فارسی

معادل‌های دقیق و اصیل فارسی این واژه کلماتی چون کوچه، پس‌کوچه، گذر و برزن هستند.

نماد چیست

در ادبیات، فرهنگ عامه و داستان‌نویسی خاورمیانه (مانند رمان معروف «زقاق المدق» اثر نجیب محفوظ)، زقاق نمادی دوگانه است؛ از یک سو مظهر سنت‌های ریشه‌دار، نوستالژی و هویت محلی است و از سوی دیگر نمادی از بن‌بست‌های اجتماعی، فقر، محدودیت و زندگی منزوی و دور از مدرنیته به شمار می‌رود.