معنی
واژه «جور» دو معنای اصلی و مجزا دارد: نخست در ریشه عربی به معنای ظلم، ستم و انحراف از عدالت است. دوم در زبان فارسی گفتاری و ادبی به معنای نوع، شکل، قسم و همچنین سازگاری و هماهنگی (مثل جور شدن) به کار میرود.
یعنی چه
این واژه بسته به متن دستکم دو مفهوم دارد؛ یا به معنای رفتاری ظالمانه و خارج از انصاف است (جورِ فلک/جورِ معشوق)، و یا در تعابیر روزمره اشاره به سنخ، دستهبندی و جفتوجور بودن چیزی دارد.
مترادف
برای معنای ستمگری واژههایی چون ظلم و جفا؛ برای معنای دستهبندی واژههایی مانند نوع و صنف؛ و برای معنای هماهنگی کلمات سازگار و مطابق مترادف آن هستند.
متضاد
مهمترین متضاد ترکیبی آن در فارسی «ناجور» است. همچنین در معنای ستم، واژههای عدل و داد، و در معنای جفت و هماهنگ، کلمات ناهماهنگ و فرد متضاد آن محسوب میشوند.
هم خانواده
از ریشه عربی (ج و ر) کلماتی مانند جائر (ستمگر) و مجاور همخانواده هستند. در کاربرد فارسی نیز ترکیبهایی مثل جورواجور و جفتوجور با آن همخانوادهاند.
ریشه
در معنای ستم، وامواژهای از ریشه عربی «ج و ر» (جارَ/یَجورُ) به معنی انحراف از مسیر حق است. در معنای نوع و جفت، ریشه در زبانهای هندواروپایی و فارسی میانه دارد که با واژه Yoke در انگلیسی به معنی پیوند و جفت کردن همریشه است.
جمله سازی
در جدول
پاسخ دقیق برای کلمه جور در جدول ۳ حرف دارد. بسته به طراح جدول، معادلهای آن میتواند ظلم، بیداد، نوع یا قسم باشد.
به انگلیسی
برای ترجمه دقیق باید به موقعیت کلمه دقت کرد؛ در متون ادبی و مفهوم ستم از کلماتی چون Oppression و Injustice، و در گفتار روزمره برای اشاره به نوع از Kind یا Type استفاده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل جور
واژه «جور» از نمونههای جالب و چندوجهی در زبان فارسی است که به دلیل داشتن دو ریشه تاریخی متفاوت، دو قلمرو معنایی کاملاً مجزا را پوشش میدهد. در شعر و ادبیات کلاسیک فارسی، این واژه بیشتر از ریشه عربی خود وام گرفته شده و نمادی از ستم، بیدادِ فلک یا جفای معشوق است که صبوری در برابر آن، ابزار تصفیه و تکامل روح عاشق به شمار میرود؛ مفاهیمی که ریشه در انحراف از عدل و راستای حق دارند.
در سوی دیگر و در زبان عامیانه و گفتار روزمره، «جور» نقشی کاملاً کاربردی و پیونددهنده دارد. در این ساختار، کلمه به معنای دستهبندی، نوع، شکل و هماهنگی میان اجزا به کار میرود که در اصطلاحاتی چون «جفتوجور شدن» یا «جورواجور» نمایان است و ریشهای دیرین در زبانهای هندواروپایی دارد.