معنی
شگفتزده به کسی اطلاق میشود که بر اثر دیدن، شنیدن یا مواجهه با امری کاملاً ناگهانی، عجیب و پیشبینینشده، دچار غافلگیری و بهت شده و تعادل ذهنی یا کلامی معمول خود را برای لحظاتی از دست داده است.
یعنی چه
این واژه از دو بخش «شگفت» (به معنی امر عجیب و حیرتانگیز) و پسوند «-زده» (به معنی دچار یا مبتلا شدن) تشکیل شده است و به معنای فردی است که تحت تأثیر شدید یک پدیده غیرعادی قرار گرفته است.
مترادف
واژههایی که مفهوم تعجب شدید و بازماندن از رفتار عادی را میرسانند.
متضاد
حالات روحی و رفتاری که نشاندهنده آرامش، عدم هیجان و معمولی بودن شرایط است.
هم خانواده
کلماتی که از ریشه باستانی «شگفت» مشتق شدهاند و بار معنایی حیرت و غرابت را با خود دارند.
جمله سازی
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، عبارت «شگفتزده» دقیقاً ۷ حرف دارد و معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنماهایی مثل «حیران» یا «مات و مبهوت» به کار میرود.
به انگلیسی
بسته به میزان و شدت تعجب، میتوان از معادلات مختلفی در زبان انگلیسی استفاده کرد.
به عربی
در زبان عربی مفهوم شگفتی با ریشههای «دهش» و «فجأ» بیان میشود.
نماد چیست
شگفتزده در ادبیات و روانشناسی نماد مواجهه با حقیقت غیرعادی، زیبایی بیحد یا پدیدههای پیشبینینشده است. در فرهنگ مدرن و فضای مجازی نیز، ایموجیهایی با چشمان و دهان کاملاً باز (مانند 😲 یا 😱) به عنوان نماد تصویری این حالت روحی شناخته میشوند.
جمعبندی و توضیح کامل شگفت زده
واژه «شگفتزده» یکی از صفات اصیل و دیرپای زبان فارسی است که ریشه در زبانهای باستانی ایران از جمله اوستایی و پهلوی دارد. این کلمه زمانی به کار میرود که انسان با پدیدهای خارج از روال عادی و انتظار خود روبهرو میشود؛ واکنشی طبیعی و روانی که با بازماندن چشمها یا دهان از شدت بهت همراه است.
در ساختار زبانی، ترکیب ریشه «شگفت» با پسوند «-زده»، نشاندهنده اصابت غافلگیری به روح و ذهن فرد است. این واژه در ادبیات فارسی نمادی از مواجهه انسان با عظمت خلقت، زیباییهای بینظیر یا حوادث ناگهانی روزگار است و معادلهای دقیقی در زبانهای انگلیسی و عربی برای انتقال این حس وجود دارد.