معنی
عبارت «چست و چابک» یک ترکیب وصفی در زبان فارسی است که برای تأکید بر سرعت، چالاکی و آمادگی کامل جسمی و ذهنی به کار میرود. این ترکیب از دو واژه هممعنی تشکیل شده است: «چست» به معنی زرنگ و آماده، و «چابک» به معنی سریع و فرز.
یعنی چه
این اصطلاح در زبان عامیانه و ادبی به معنای داشتن پویایی، قبراق بودن و انجام دادن کارها با سرعت و دقت بالا بدون سستی و تنبلی است.
مترادف
متضاد
جمله سازی
تلفظ
این ترکیب به صورت «چُست و چابُک» تلفظ میشود که در آن حرف واو به صورت مصوت کوتاه (ضمه/یا همان 'و' عطفِ چسبان) خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، اگر طراح به دنبال یک عبارت ۸ حرفی برای مفهوم «بسیار فرز و سریع» باشد، پاسخ «چست و چابک» است.
به انگلیسی
به فارسی
برگردان ساده و خالص این ترکیب به فارسی امروزی همان واژههای «تند و فرز» یا «زبر و زرنگ» است که آمادگی بالای بدنی را میرساند.
نماد چیست
در فرهنگ و ادبیات فارسی، چست و چابک بودن نماد سرزندگی، پویایی و آمادگی کامل است. همچنین در تمثیلها، حیواناتی مانند آهو، غزال و خرگوش به عنوان نمادهای عینیِ چستی و چابکی شناخته میشوند.
جمعبندی و توضیح کامل چست و چابک
ترکیب وصفی «چست و چابک» یکی از اصطلاحات اصیل و کهن زبان فارسی است که ریشه در فارسی میانه (پهلوی) دارد. این عبارت از کنار هم قرار گرفتن دو واژه هممعنی تشکیل شده تا تأکید ویژهای بر نهایت سرعت، چالاکی، گوشبهزنگ بودن و آمادگی جسمانی و ذهنی یک فرد یا موجود داشته باشد.
در ادبیات کلاسیک فارسی، این واژه بارها برای تحسین زیرکی و فرز بودن به کار رفته است؛ چنان که سعدی در گلستان میگوید: «نه هر که در مجادله چست، در معادله درست!». این عبارت نشان میدهد که چستی در کلام یا رفتار همیشه با مهارت واقعی در عمل همراه نیست.
امروزه نیز این اصطلاح کماکان کاربرد پویای خود را در زبان روزمره حفظ کرده است و معمولاً برای توصیف ورزشکاران، کودکان پرانرژی یا افرادی که کارهای خود را با سرعت و دقت بالا و بدون سستی انجام میدهند، به کار میرود.