یعنی چه
این عبارت در فرهنگ عامه و زبان کوچه و بازار برای توصیف فضاها یا موقعیتهایی به کار میرود که از فرط شادی، رقص، یا شلوغی به یک غوغاکده تبدیل شدهاند. در برخی منابع عامیانه نیز کنایه از تحفه، چیز تک و متمایز یا یکی و یکدانه است.
تلفظ
تلفظ صحیح این اصطلاح عامیانه با کسر قاف در کلمه اول (قِرت) و به صورت سرهم با واو عطف مخفف (وُ) است.
در جدول
پاسخ دقیق ۹ حرفی برای این اصطلاح در جدول کلمات متقاطع، خودِ عبارت «قرت و قیامت» است و گزینههای جایگزین آن شامل غوغا و هیاهو هستند.
به انگلیسی
برای حالت غوغا و بلوا از واژههایی چون Commotion یا Chaos و برای توصیف یک بزم و مهمانی شلوغ از Shindig استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی واژگان غوغا، جلبه و ضجیج نزدیکترین معانی را به مفهوم شلوغی و معرکهٔ این اصطلاح دارند.
به فارسی
این اصطلاح یک ترکیب اتّباعی در زبان عامیانه فارسی است. «قرت» از واژه عامیانه «قر» (تکان و رقص) و «قیامت» (برخاستن و غوغای بزرگ) ترکیب شده تا شدت شور، هیجان و شلوغی یک فضا را به تصویر بکشد. مترادفهای فارسی آن شامل بلوا، محشر و شلوغپلوغی است و متضاد آن خلوتی و سوتوکوری است.
در قرآن
خود واژه «قیامت» به صورت ترکیب «یوم القیامة» ۷۰ بار در قرآن کریم آمده است، اما اصطلاح عامیانه و ترکیبی «قرت و قیامت» یک ساختار کاملاً فارسی و مربوط به فرهنگ عامه است و در متن قرآن وجود ندارد.
جمعبندی و توضیح کامل قرت و قیامت
اصطلاح عامیانه «قرت و قیامت» نمونهای زیبا از ترکیبهای اتّباعی و کنایهای در زبان و فرهنگ عامه (فولکلور) فارسی است. این واژه با درآمیختن «قِر» (به نشان رقص و شادی) و «قیامت» (به نشان عظمت، غوغا و شلوغی)، فضایی بسیار پرشور، پر سر و صدا و پرتحرک را توصیف میکند که معمولاً در مهمانیها، جشنها یا معرکههای شلوغ تبلور مییابد.
این عبارت در لغتنامههای رسمی ریشهای کلاسیک ندارد، اما کاربرد زنده و پویای آن در زبان روزمره فارسیزبانان، آن را به نمادی از اوج بزم، شلوغپلوغی و هیاهو تبدیل کرده است. در واقع وقتی جایی از فرط خوشحالی و رقص به غوغاکدهای بدل میشود، این اصطلاح به کار میرود.