معنی
این واژه برای توصیف گفتار یا نوشتاری به کار میرود که کاملاً فاقد ارزش علمی، منطقی یا واقعی بوده و بیشتر جنبهی ادعاهای ساختگی و بیارزش دارد.
یعنی چه
عبارت «خزعبلات» زمانی استفاده میشود که شخصی سخنان بیفایده، واهی و کاملاً دور از حقیقت را به زبان بیاورد یا مکتوب کند.
مترادف
متضاد
ریشه
این کلمه ریشه عربی دارد. در زبان عربی، «خُزَعبَل» یا «خُزَعبِیلَه» به معنای شگفتآور، باطل و أُضحوکه (مایه خنده) است که در فارسی با نشانه جمع مؤنث سالم عربی بهصورت «خزعبلات» به کار میرود.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه با ضمه روی حرف خاء و فتحه روی حروف زاء و باء است.
در جدول
در جدول کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنماهایی چون «سخنان بیهوده ۷ حرفی» یا «یاوهگویی»، کلمه خزعبلات جای میگیرد.
به انگلیسی
همچنین عباراتی نظیر gibberish یا hocus-pocus نیز بسته به لحن کلام میتوانند معادلهای نزدیکی باشند.
به فارسی
برگردانهای اصیل و سره فارسی که مفهوم این واژه دخیل عربی را میرسانند، کلماتی مانند یاوهگویی، ژاژ، افسانههای ساختگی و هرزهدرایی هستند.
در قرآن
این واژه یا مشتقات مستقیم ریشهی آن در متن قرآن کریم وجود ندارد و بیشتر در متون لغوی، ادبی و عربی کلاسیک دیده میشود.
نماد چیست
خزعبلات نماد مولی یا اسطورهای خاصی در فرهنگها ندارد؛ بلکه در زبانشناسی به عنوان نماد بار معنایی منفی برای توصیف کلام باطل، شایعات بیپایه و ادعاهای غیرقابلاثبات کاربرد دارد.
جمعبندی و توضیح کامل خزعبلات
واژه «خزعبلات» از ریشه عربی وارد زبان فارسی شده و به عنوان یک اسم جمع برای توصیف سخنان پوچ، بیپایه، اراجیف و مطالب مضحک کاربرد دارد. این واژه در گفتگوهای روزمره و متون ادبی زمانی به کار میرود که گوینده قصد دارد بیارزش بودن، غیرعلمی بودن یا کذب بودن یک ادعا یا سخن را به رخ بکشد.
اگرچه این کلمه در متن قرآن کریم نیامده است، اما در ادبیات کلاسیک و معاصر فارسی حضوری پررنگ دارد و همواره حامل یک بار معنایی منفی و انتقادی قوی است تا مرز میان حقیقت و گفتار باطل را مشخص کند.