معنی
صباح به معنای آغاز روشنایی روز، سپیدهدم و زمان بین طلوع فجر تا پیش از نیمروز است. در متون کهن گاهی مجازاً به معنی «روز» نیز به کار رفته است.
یعنی چه
این واژه به زمانِ نمادینِ پایان تاریکی شب و شروع روشنایی و فعالیت اشاره دارد؛ زمانی که نور بر ظلمت غالب میشود.
مترادف
متضاد
ریشه
واژهای عربی از ریشهٔ سهحرفی «صبح» است که در اصل به معنای درخشش، سرخی آغازین روز و آشکار شدن روشنایی است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، واژهٔ صباح به عنوان معادل صبح یا بامداد شناخته میشود و خودِ کلمه دارای ۴ حرف است.
به انگلیسی
به عربی
این واژه اصالتاً عربی است و در این زبان هم به عنوان اسم زمان (صبح) و هم در برخی فرهنگها به عنوان اسم خاص برای افراد کاربرد دارد.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی، این واژه به صورت مستقیم از عربی وام گرفته شده و به همان معنای صبح به کار میرود.
به فارسی
معادلهای اصیل این واژه در زبان فارسی «بامداد»، «پگاه» و «سپیدهدم» هستند. در فارسی معیار امروز، شکل سادهتر آن یعنی «صبح» رواج بیشتری دارد و «صباح» لحنی ادبیتر یا عربی دارد.
جمعبندی و توضیح کامل صباح
واژهٔ صباح ریشه در زبان عربی دارد و به معنای آغاز روز، بامداد و دمیدن سپیده است. این کلمه از ریشهٔ «ص-ب-ح» به معنای درخشش و سرخی ابتدای روز گرفته شده و همخانوادههای متعددی مانند صبح، مصباح (چراغ) و اصباح دارد. در ادبیات فارسی و فرهنگهای مختلف، صباح فراتر از یک زمان ساده، نمادی از امید، پاکی، تجلی حقیقت و فرصتی دوباره برای زندگی و بیداری است.
این واژه در متون کهن و مذهبی نیز جایگاه ویژهای دارد؛ به طوری که در قرآن کریم در سوره صافات به آن اشاره شده و مشتقاتش مانند «فالق الإصباح» (شکافندهٔ صبح) بارها به کار رفته است. در کاربردهای کنایی، عباراتی نظیر «چهل صباح» به معنای چهل روز متمادی نشاندهندهٔ پیوند این واژه با مفهومِ مطلقِ روز در ادبیات سنتی ماست.