معنی
تازیانه ابزاری است ساخته شده از تسمه یا رشتههای تابیده از چرم، ریسمان یا روده که به دستهای چوبی یا فلزی متصل میشود. این وسیله در گذشته و حال بیشتر برای راندن چهارپایان به جلو یا به عنوان ابزاری برای تنبیه و مجازات خطاکاران مورد استفاده قرار میگرفته است.
یعنی چه
واژه تازیانه در لغت به معنای وسیلهای است که با آن جانداری را به حرکت و تاختن وا میدارند. این کلمه از ریشه پارسی میانه گرفته شده و مستقیماً به عمل راندن، اسبدوانی و اعمال قدرت یا تنبیه بدنی اشاره دارد.
مترادف
واژههای هممعنی تازیانه شامل شلاق (رایجترین معادل)، قمچی یا قامچی (ترکی)، سوط و مجلد (عربی)، دوال، کتاک و کرباج هستند که همگی به نوعی ابزار ضربه زدن اشاره دارند.
متضاد
این ابزار متضاد مستقیم ندارد، اما از نظر کارکرد رفتاری و استعاری، واژههایی مانند نوازش، ملاطفت، مهر و پاداش در نقطه مقابل مفهوم تنبیهی آن قرار میگیرند.
جمله سازی
در جدول
در جدول کلمات متقاطع، واژه تازیانه به عنوان پاسخ ۷ حرفی شناخته میشود. بسته به تعداد حروف خواسته شده، معادلهای آن نظیر سوط (۳ حرف) یا شلاق (۴ حرف) نیز کاربرد فراوانی دارند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژه Whip عمومیترین معادل برای تازیانه است. کلمه Scourge بیشتر در متون تاریخی یا مذهبی به معنای ابزار عذاب و شکنجه به کار میرود.
به عربی
معادل اصلی تازیانه در زبان عربی «سوط» است. این واژه در قرآن کریم نیز در سوره فجر به عنوان «سوط عذاب» (تازیانه عذاب) به کار رفته که کنایه از مجازات شدید و پیدرپی است.
نماد چیست
در ادبیات عامه و سیاسی، تازیانه نماد ظلم، استبداد، شکنجه و اقتدار قهرآمیز است. اما در ادبیات عرفانی (مانند اشعار مولانا)، تازیانه نمادی از ابتلائات الهی، تنبیه بیدارکننده یا ریاضت نفس است که انسان را از غفلت خارج کرده و به سمت تکامل و حرکت سریعتر هدایت میکند.
جمعبندی و توضیح کامل تازیانه
واژه «تازیانه» ریشه در زبان پارسی میانه و کلمه «تازانه» (Tāzānak) دارد که از فعل تاختن و تازیدن گرفته شده است. این اصطلاح اصالتاً به معنای ابزاری است که برای دواندن و به تاخت درآوردن چهارپایان استفاده میشده و بعدها کاربرد آن به مجازات و تنبیه بدنی نیز گسترش یافته است. املای دقیق آن هفت حرف دارد و در ادبیات فارسی بسامد بالایی دارد.
در فرهنگهای عربی و متون مذهبی، معادل مستقیم آن واژه «سوط» است که در قرآن کریم به عنوان تمثیلی از عذاب الهی ذکر شده است. تازیانه در طول تاریخ از نظر نمادین دو رویه داشته است؛ از یک سو مظهر حاکمیت قهرآمیز، اسارت و استبداد بوده و از سوی دیگر در متون عرفانی به عنوان یک محرک بیرونی و تازیانه سلوک برای بیداری روح غافل انسان توصیف میشود.