یعنی چه
در متون طب سنتی و لغتنامههای کهن مانند برهان قاطع، خردل فارسی به تخم سپندان یا تخم گیاه ترهتیزک (شاهی) اطلاق میشود. این گیاه علفی با نام علمی Lepidium campestre دارای دانههایی ریز و تندمزه است که در گذشته برای درمان بیماریهایی نظیر سیاتیک و تسکین دردهای مفصلی تجویز میشده است.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب به صورت خَرْدَل (فتح خاء، سكون راء، فتح دال) و فارْسی (سكون راء و سین) است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ به نشانه گیاه خردل فارسی یک عبارت ۹ حرفی است. همچنین واژههای مترادف آن مانند سپندان یا حرف نیز ممکن است مد نظر باشند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره علمی به این گونه خاص از عبارت Field pepperweed یا نام علمی Lepidium campestre استفاده میشود.
به عربی
پزشکان و گیاهشناسان قدیم در زبان عربی این گیاه را با نامهای حرف الرشاد یا حرف السطوح متمایز میکردند.
به ترکی
در زبان ترکی آذربایجانی و استانبولی به این نوع خردل وحشی یا بومی، یابانی هاردال یا قاچی میگویند.
به فارسی
معادلهای اصیل فارسی این واژه که در متون کهن به کار رفتهاند شامل سپندان سفید، اسفند سفید و تخم ترهتیزک هستند.
در قرآن
واژه خردل به صورت مطلق دو بار در قرآن کریم (سوره انبیاء آیه ۴۷ و سوره لقمان آیه ۱۶) به کار رفته است. عبارت «مِثْقَالَ حَبَّةٍ مِّنْ خَرْدَلٍ» به عنوان کنایهای برای سنجش ریزترین و کوچکترین اعمال انسان در پیشگاه الهی استفاده شده است.
نماد چیست
دانه خردل در فرهنگهای اسلامی، سامی و متون کهن ادبی نماد ذرهای بسیار کوچک، دقت مینیاتوری و همچنین کنایه از عدل و حسابرسی موشکافانه است.
جمعبندی و توضیح کامل خردل فارسی
عبارت «خردل فارسی» برخلاف تصور عموم تنها به معنی ادویه خردل معمولی نیست، بلکه در متون طب سنتی و لغتنامههای کهن مانند برهان قاطع و الحاوی رازی، به عنوان یک هویت مستقل دارویی شناخته میشود. این اصطلاح در واقع اشاره به گیاه «تخم سپندان» یا همان «تخم ترهتیزک» دارد که دانههایی ریز و تندمزه دارد و پزشکان قدیم از آن برای درمان دردهای مفصلی و سیاتیک استفاده میکردند.
از نظر ساختار کلامی، واژه خردل ریشهای سامی دارد اما صفت فارسی به آن اضافه شده تا این گونهٔ خاصِ گیاهی و دارویی را از خردل معمولی بستانی مجزا کند. در فرهنگ عمومی و مذهبی نیز دانه خردل به عنوان مَثَلی برای نهایت ریزبینی، دقت در سنجش و کوچکترین مقدار قابل تصور به کار میرود.