معنی
در زبان فارسی، اسوه به معنای فرد، رفتار یا جریانی است که به عنوان نمونه و سرمشق قرار میگیرد تا دیگران با نگاه به آن، مسیر درست را بیابند و از آن تقلید کنند.
یعنی چه
این واژه مفهوم عمیقی از رهبری معنوی و اخلاقی را در خود دارد؛ یعنی کسی که اخلاق، ایمان و عمل او مایه آرامش، هدایت و الگوبرداری جامعه است.
مترادف
واژههایی مانند الگو و سرمشق نزدیکترین جایگزینهای معاصر برای این کلمه در زبان فارسی هستند.
تلفظ
این کلمه در زبان فارسی بیشتر به صورت اُسوه (با ضمه همزه) و گاهی اِسوه (با کسره همزه) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، در پاسخ به راهنمای «الگو یا سرمشق ۴ حرفی»، واژه «اسوه» یا «قدوه» مد نظر است.
به انگلیسی
رایجترین و دقیقترین برگردان انگلیسی برای این مفهوم در بافتهای اخلاقی و اجتماعی، اصطلاح Role model است.
به عربی
این واژه ریشه اصیل عربی دارد و در متون فصیح عربی نیز به همین صورت برای بیان مفهوم الگوبرداری استفاده میشود.
به فارسی
اگر بخواهیم از واژگان سره و اصیل فارسی به جای این کلمه استفاده کنیم، کلماتی مانند سرمشق، الگو و نمونه بهترین جایگزینها خواهند بود.
در قرآن
این واژه ۳ بار در قرآن کریم به کار رفته است؛ یکبار در سوره احزاب آیه ۲۱ برای پیامبر اسلام (ص) و دو بار در سوره ممتحنه آیات ۴ و ۶ برای حضرت ابراهیم (ع) و همراهانش. قرآن با ترکیب «اسوه حسنه»، بر الگوبرداری پاک و شایسته تأکید میکند.
جمعبندی و توضیح کامل اسوه
واژه اسوه یکی از مفاهیم کلیدی در ادبیات اخلاقی، دینی و اجتماعی است که ریشه در زبان عربی دارد اما به طور گسترده در زبان فارسی جا افتاده است. این کلمه فراتر از یک الگوی ساده، به معنای مظهر کمال اخلاقی و نمونهای عینی است که انسان با پیروی از آن میتواند مسیر هدایت و آرامش را بیابد.
در فرهنگ اسلامی، ترکیب «اسوه حسنه» نماد انسان کاملی است که تمام ابعاد زندگی او (از ایمان تا رفتار روزمره) ارزش اقتدا کردن دارد. امروزه نیز در تعابیر رایج فارسی، هرگاه فردی در یک صفت انسانی مانند مقاومت، صبر یا فداکاری به بالاترین درجه رسیده باشد، او را اسوه آن صفت مینامند.