معنی
«نظیر» واژهای با ریشه عربی است که در زبان فارسی برای نشان دادن شباهت، همترازی یا برابر بودن دو چیز با یکدیگر به کار میرود.
یعنی چه
در ریشهشناسی این واژه آمده است که نظیر از ریشه «نظر» میآید؛ یعنی چیزی که وقتی به آن نگاه میکنی، به دلیل شباهت زیاد، تو را به یاد چیز دیگری میاندازد.
مترادف
این کلمات همگی در بافتهای مختلف میتوانند به جای نظیر استفاده شوند.
متضاد
واژههایی که مفهوم عدم شباهت یا تک بودن را میرسانند، در تقابل با نظیر قرار میگیرند.
در جدول
کلمه نظیر در حل جدولهای متقاطع به عنوان پاسخ چهار حرفی برای راهنمای «مانند و شبیه» کاربرد دارد.
به انگلیسی
بسته به متن، واژههای فوق دقیقترین معادلهای انگلیسی نظیر هستند.
به عربی
خود کلمه نَظِیر نیز در زبان عربی به همین صورت به کار میرود.
به فارسی
از آنجا که ریشه این کلمه عربی است، نزدیکترین و اصیلترین برگردانهای آن در زبان فارسی واژههای همتا، همانند و برابر هستند.
نماد چیست
در فرهنگ عامه نماد عینی خاصی ندارد، اما در علوم مدرن مانند هندسه و ریاضیات، مفهوم نظیر بودن یا تناظر با نمادهای $\sim$ (تشابه) یا $\leftrightarrow$ (تناظر) نمایش داده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل نظیر
واژه «نظیر» یک کلمه ریشهدار عربی است که وارد زبان فارسی شده و به طور گسترده برای بیان شباهت، برابری، همتایی و همارزی بین دو یا چند پدیده استفاده میشود. این واژه در لغتنامهها با مفاهیمی چون مثل و مانند مترادف است و در ساختارهای متنی معمولاً به صورت مضاف (مانندِ یا به عنوان مثال) برای ذکر مصداقها به کار میرود.
نکته جالب در ریشهشناسی نظیر این است که با مفهوم نگاه کردن و نظر دوخته شدن پیوند دارد؛ یعنی دو چیز چندان به هم شبیهاند که نگاه به یکی، دیگری را در ذهن تداعی میکند. در علوم دقیقتر مانند ریاضی نیز مفهوم تناظر کاملاً از همین ریشه وام گرفته شده است تا روابط همارز را توصیف کند.
باید توجه داشت که این واژه با «نذیر» (با ذال) که به معنای بیمدهنده و هشداردهنده است و در قرآن کریم بارها آمده، تفاوت املایی و معنایی کامل دارد، چرا که خود کلمه «نظیر» با ظاء در متن قرآن به کار نرفته است.