معنی
در اصطلاح به طبل بزرگ یا دهل رزمی گفته میشود که در گذشته پیشاپیش جنگجویان و سپاهیان (غازیان) نواخته میشد تا در دل دشمن رعب و وحشت ایجاد کند یا آغاز نبرد را اعلام نماید. این واژه در ادبیات کنایه از صدای بلند اما درون خالی است.
یعنی چه
این عبارت در زبان فارسی به معنای طبلِ جنگجو است؛ اما در کاربرد عرفی و تمثیلی، به هر چیز یا هر کسی اشاره دارد که ظاهر و صدای بزرگ و ترسناکی دارد، اما درونش کاملاً خالی، بیمحتوا و بدون خاصیت است.
مترادف
واژههایی که مفهوم طبل رزمی یا فریاد توخالی را میرسانند.
متضاد
در معنای استعاری متضاد «طبله عطار» (نماد ارزشمندی و سکوت) است و در معنای نظامی متضاد «طبل باز» (طبلی که برای بازگرداندن لشکر نواخته میشد).
جمله سازی
تلفظ
این ترکیب مضاف و مضافالیه به صورت «طَبْلِ غازی» با سکونِ باء و کسرۀ لامِ طبل تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ به عنوان طبل جنگی یا کنایه از پرادعای توخالی، واژه ۷ حرفی «طبل غازی» است.
به انگلیسی
برای معادلسازی این واژه در زبان انگلیسی از عبارات مربوط به ادوات موسیقی رزمی استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی از ترکیب طبل با واژههای حرب یا غزو برای رساندن این مفهوم استفاده میشود.
نماد چیست
این واژه نماد بارز توخالی بودن و هیاهوی بیدلیل است. ریشه این نمادپردازی به شعر معروف گلستان سعدی برمیگردد که میگوید: «دانا چو طبلهٔ عطار است، خاموش و هنرنمای؛ و نادان خود طبل غازی، بلندآواز و میانتهی».
جمعبندی و توضیح کامل طبل غازی
«طبل غازی» در اصل یک ترکیب نظامی و تاریخی است که به طبل یا دهل بزرگی اشاره دارد که در میدانهای نبرد پیشاپیش لشکریان و غازیان (جنگجویان) نواخته میشد. هدف از نواختن آن، ایجاد شور و هیجان در دل سپاهیان خودی و تزریق ترس و وحشت در دل دشمنان بود. ریشه این ترکیب از دو واژه عربی «طبل» و «غازی» (به معنی جنگجو) شکل گرفته است.
با این حال، شهرت عمده این واژه در زبان و ادبیات فارسی به دلیل کاربرد استعاری و تمثیلی آن است. شیخ مصلحالدین سعدی در گلستان، با تقابل قرار دادن آن در برابر «طبله عطار»، این واژه را به عنوان نمادی برای انسانهای نادان، پرگو و ادعاکننده به کار برد؛ کسانی که صدایی بلند دارند اما درونشان کاملاً تهی و خالی از هنر و دانایی است.