معنی
ژژنوم قسمتی از لولهٔ گوارش است که طول آن در انسان حدود ۲.۵ متر بوده و وظیفهٔ اصلی آن هضم نهایی و جذب کربوهیدراتها و پروتئینها است.
یعنی چه
این اصطلاح در کالبدشناسی اشاره به بخش مرکزی رودهٔ کوچک دارد که به دلیل ساختار خاص خود، بخش عمدهٔ مواد مغذی در آن جذب خون میشود.
مترادف
در واژگان پزشکی سنتی و مصوبات فرهنگستان زبان فارسی، از این واژهها به عنوان برابرهای ژژنوم استفاده میشود.
متضاد
این کلمه یک نام کالبدشناسی برای یک اندام واقعی است و واژهای با معنی کاملاً متضاد برای آن در زیستشناسی وجود ندارد.
هم خانواده
به دلیل وامواژه بودن، مشتقی در زبان فارسی ندارد اما در ریشهٔ خارجی خود با کلماتی به معنی بیمزه و تهی قرابت دارد.
ریشه
پزشکان و کالبدشناسان باستان در کالبدشکافیها متوجه شدند که این بخش از روده پس از مرگ معمولاً خالی از مواد غذایی است، لذا آن را به این نام خواندند.
تلفظ
این واژه به صورت ژِژُنوم با ضمه روی حرف ژ دوم و نون تلفظ میشود.
به انگلیسی
در زبانهای اروپایی اصطلاح علمی استاندارد برای این بخش از روده است. (توجه: نباید با واژه Genome به معنی ژنوم اشتباه شود).
به فارسی
برابر مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسی برای این بخش از دستگاه گوارش، کلمهٔ تهیروده است.
نماد چیست
این واژه بار معنایی نمادین، استعاری یا ادبی در فرهنگ عامه ندارد و کاربرد آن کاملاً به حوزهٔ پزشکی و زیستشناسی محدود میشود.
جمعبندی و توضیح کامل ژژنوم
ژژنوم (یا ژژونوم) اصطلاحی تخصصی در کالبدشناسی و پزشکی است که به بخش میانی رودهٔ باریک پستانداران اشاره دارد. این بخش حیاتی از دستگاه گوارش بین دوازدهه (اثنیعشر) و درازروده (ایلئوم) واقع شده و نقش کلیدی را در هضم نهایی و جذب مواد مغذی، به ویژه قندها و اسیدهای آمینه، ایفا میکند. واژهٔ فارسی مصوب برای آن «تهیروده» است که ترجمهٔ دقیق ریشهٔ لاتین آن یعنی Jejunus (به معنی خالی) است.
در برخی منابع یا جستجوهای اینترنتی غیردقیق، ممکن است این واژه به دلیل شباهت ظاهری با اصطلاح «ژنوم» (Genome - کل اطلاعات ژنتیکی موجود زنده) اشتباه گرفته شود؛ اما از نظر علمی این دو کاملاً مجزا هستند و ژژنوم صرفاً یک بخش فیزیکی از لولهٔ گوارش است که پنج حرف دارد و در حل جدولهای کلمات متقاطع نیز به عنوان پاسخ کاربرد زیادی دارد.