معنی
جحود در لغت به معنای پنهان کردن و نپذیرفتن حقیقت است؛ زمانی که شخص در دل به چیزی یقین دارد اما با زبان یا عمل آن را تکذیب میکند.
یعنی چه
این واژه اصطلاحاً به حالت ستیزهجویی و عنادی گفته میشود که فرد علیرغم دانستن حق، از پذیرش و اقرار به آن سر باز میزند.
متضاد
مفاهیمی که در نقطه مقابل جحود قرار دارند شامل پذیرش زبانی و قلبی حقیقت و سپاسگزاری در برابر نعمتها هستند.
ریشه
این کلمه مصدری عربی است که از ریشه سه حرفی (جحد) اشتقاق یافته و معنای پایه آن کتمان یا تکذیب امر شناختهشده است.
جمله سازی
تلفظ
این واژه در زبان عربی و متون فصیح بیشتر به صورت ضمه جیم (جُحود) به عنوان مصدر، و گاه به فتح جیم (جَحود) به عنوان صفت مشبهه تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، واژه «جحود» به عنوان پاسخ برای راهنماهایی چون «انکار آگاهانه» یا «ناسپاسی» با ۴ حرف کاربرد دارد.
به فارسی
برابرهای دقیق فارسی این واژه شامل لجاجت در پذیرش حق، زیر بار حقیقت نرفتن و کفران آگاهانه است.
در قرآن
مشتقات این واژه در قرآن کریم برای توصیف کسانی به کار رفته که به معجزات و آیات یقین داشتند، اما از روی ستم و برتریجویی آنها را تکذیب کردند (مانند آیه ۱۴ سوره نمل).
نماد چیست
در فرهنگ اسلامی و ادبیات کلاسیک فارسی، جحود نماد کفران آگاهانه و اصرار بر باطل است؛ همچنین در ادبیات عامیانه کهن گاه کنایه از خساست بوده است.
جمعبندی و توضیح کامل جحود
واژه «جحود» یک مفهوم عمیق اخلاقی، کلامی و ادبی است که ریشه در زبان عربی دارد و به معنای انکار آگاهانه حقیقت قلمداد میشود. تفاوت اصلی جحود با یک کفر یا جهل ساده در این است که فرد جاهد، حقیقت را کاملاً میشناسد و در دل به آن یقین دارد، اما به دلیل تکبر، ستم یا منافع شخصی، زبان به تکذیب آن میگشاید. این مفهوم در قرآن کریم نیز به عنوان یکی از بدترین حالات روحی انسانهای حقستیز توصیف شده است.
علاوه بر این معنای اعتقادی، واژه جحود در تاریخ زبان و ادبیات فارسی سیر تحول خاصی داشته است. در متون نظم و نثر کهن، این کلمه به دلیل شباهت آوایی و همچنین به عنوان کنایهای از دوری از پذیرش دعوت پیامبران، گاه برای اشاره به «قوم یهود» استفاده میشده است. به همین ترتیب، در تمثیلهای ادبی شاعرانی چون مولوی، این واژه گاهی بار معنایی منفی نظیر بخل، خساست و عناد مفرط را به دوش میکشد.