معنی
سماجت در زبان فارسی امروزی به معنای پافشاری، اصرار ورزیدن، یکدندگی و مداومت بر انجام یک کار یا درخواست مکرر است. با این حال، در ریشه اصلی و قدیمی خود به معنای زشتی، نازیبایی و قبیح بودن نیز به کار رفته است.
یعنی چه
عبارت سماجت یعنی شخص دست از خواسته یا کار خود برنمیدارد و با پیگیری مداوم و مکرر، برای رسیدن به مقصود خود پافشاری میکند که این رفتار میتواند بار مثبت (پشتکار) یا منفی (پیله کردن) داشته باشد.
مترادف
واژههای فوق در زبان فارسی معاصر نزدیکترین معنا را به مفهوم سماجت و دست برنداشتن از هدف یا خواسته دارند.
متضاد
کلماتی که نشاندهنده رها کردن کار، پذیرش شرایط و عدم پافشاری بر خواسته هستند، به عنوان متضاد این واژه شناخته میشوند.
هم خانواده
این کلمات از ریشه ثلاثی مجرد (س م ج) نشئت گرفتهاند یا با افزودن پسوند به واژه اصلی ساخته شدهاند.
تلفظ
این واژه به صورت فتح سین (سَ)، میم ممدود (ما) و فتح جیم (جَ) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنمای «پافشاری یا اصرار ۵ حرفی»، کلمه سماجت به کار میرود.
به انگلیسی
بسته به لحن و بافت متن، میتوان از واژههای فوق برای برگردان انگلیسی این مفهوم استفاده کرد.
به فارسی
معادلهای اصیل و سره فارسی برای این واژه شامل پافشاری، سختسری و ایستادگی بر خواسته است.
نماد چیست
سماجت در ادبیات فارسی گاهی نماد تواضع و خواهش مکرر (مانند منت سماجت) و گاهی نماد رفتار زمخت، پیله کردن و لجاجت ناپسند است.
جمعبندی و توضیح کامل سماجت
واژه سماجت ریشهای عربی دارد و در اصل به معنای زشتی و نازیبایی بوده است، اما پس از ورود به زبان فارسی، دچار تحول معنایی شده و امروزه به معنای اصرار، پافشاری شدید و دست برنداشتن از یک خواسته یا کار به کار میرود. این مفهوم لایههای رفتاری متفاوتی دارد و میتواند هم نشاندهنده پشتکار مثبت و هم نشاندهنده یکدندگی و پیله کردن منفی باشد.
در فرهنگهای لغت معتبر مانند دهخدا و معین، بر تفاوت معنای اصیل عربی و کاربرد اصطلاحی آن در فارسی تاکید شده است. اگرچه خود این کلمه در قرآن نیامده، اما مفاهیم همراستای آن مانند اصرار بر رفتارها مورد بحث قرار گرفته است. در کل، سماجت توصیفکننده حالتی است که در آن فرد با مداومت مکرر، تسلیم شرایط موجود نمیشود.