معنی زور چیست؟ مترادف، متضاد و کاربرد کلمه «زور»

معنی کلمه «زور» چیست؟

کلمهٔ «زور» اسم است و در زبان فارسی چند کاربرد نزدیک به هم دارد. معنای پایه و اصلی آن نیرو و توان جسمانی است؛ یعنی همان انرژی و قدرتی که در عضلات بدن وجود دارد و با آن می‌توان جسمی را بلند کرد، هل داد یا کشید. اما این واژه در گفتار روزمره گسترش معنایی پیدا کرده است:

پس «زور» بسته به جمله، می‌تواند هم بار معنایی مثبت (توانمندی) و هم بار معنایی منفی (اجبار و خشونت) داشته باشد؛ تشخیص معنا به بافت جمله بستگی دارد.

مترادف (هم‌معنی) زور

نزدیک‌ترین واژه‌هایی که می‌توان به‌جای «زور» در معنای نیرو و قدرت به کار برد:

اگر «زور» در معنای فشار و اجبار باشد، واژه‌های اجبار، عُنف، جبر، اکراه و فشار مترادف آن هستند. انتخاب مترادف درست به معنایی که در جمله دنبالش هستید بستگی دارد.

متضاد (مخالف) زور

واژه‌هایی که معنای مقابل «زور» را می‌رسانند:

هنگامی که «زور» معنای اجبار بدهد، متضاد آن اختیار، رضایت و میل است؛ مثلاً «به اختیار» نقطهٔ مقابل «به زور» است.

هم‌خانواده‌های زور

واژه‌هایی که با «زور» هم‌ریشه‌اند و بخش مشترک معنایی دارند:

برای مثال، «زورمند» یعنی کسی که زور و نیروی زیاد دارد، و «زورگو» یعنی کسی که با زور و فشار حرف خود را به دیگران تحمیل می‌کند.

ریشه و ساختار واژهٔ زور

«زور» واژه‌ای کهن و اصیل فارسی است که ریشه در فارسی میانه (پهلوی) دارد و در متون کهن نیز به معنای نیرو و قدرت به کار رفته است. این واژه به‌تنهایی یک تکواژ مستقل است و با افزودن پسوندها و پیشوندها، خانوادهٔ بزرگی از کلمات را می‌سازد (مانند زورمند، زورگو، زورآزما). جالب است که «زور» در برخی کاربردهای کهن معنای «دروغ و باطل» هم داشته است (مانند «شهادت زور» یعنی شهادت دروغ)، هرچند این معنا امروزه کم‌کاربرد شده است.

زور در جدول

معنی زور به انگلیسی

معادل‌های انگلیسی «زور» بسته به معنا متفاوت‌اند:

برای معنای «به زور / اجبار» از واژهٔ by force یا forcibly استفاده می‌شود؛ مثلاً «او را به زور بردند» می‌شود «They took him by force».

کاربرد زور در جمله