معنی
معنای اصلی آن محلی در زمین (کوه، دشت یا جنگل) است که آب زیرزمینی بهطور طبیعی و خودجوش از آن بیرون میآید و جاری میشود. در معانی ثانویه و مجازی به معنای منبع، مبدأ و منشأ یک چیز و همچنین سوراخ و منفذ (مانند چشمه سوزن) به کار میرود.
یعنی چه
این واژه اشاره به نقطهای دارد که آب پنهان در اعماق زمین راهی به سطح پیدا میکند و مایه حیات و آبادانی پیرامون خود میشود.
مترادف
کلماتی که در متنهای مختلف میتوانند به جای چشمه قرار گیرند و مفهوم منبع و محل جوشش را برسانند.
متضاد
برای واژه چشمه در مفهوم طبیعی آن متضاد مستقیم و دقیقی وجود ندارد، اما در ساختارهای استعاری و خروجی آب از این کلمات استفاده میشود.
هم خانواده
این واژهها از یک ریشه زبانی مشتق شدهاند و ارتباط معنایی نزدیکی با کلمه اصلی دارند.
ریشه
این واژه ریشه در زبان پهلوی (فارسی میانه) دارد و از کلمه «چَشمَگ» (čašmag) یا «چِشمَک» گرفته شده است؛ زیرا در گذشته محل خروج آب را شبیه به چشمِ زمین میدانستند.
جمله سازی
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این تعریف با توجه به تعداد حروف مشخص میشود که خود کلمه چشمه دقیقا ۴ حرف دارد.
به انگلیسی
واژههای متداول در زبان انگلیسی برای رساندن مفهوم چشمه طبیعی و منبع.
به عربی
این کلمات در زبان عربی به معنای چشمه آب هستند که در قرآن کریم نیز به صورت مفرد و جمع (عیون) به کار رفتهاند.
به ترکی
این واژه به صورت وامواژه از زبان فارسی وارد زبان ترکی شده و با همان ساختار استفاده میشود.
نماد چیست
چشمه در فرهنگ و ادبیات نماد روشنایی، حقیقت، تجدید حیات و منبع الهام بیپایان است. همچنین مفهوم «چشمه آب حیات» در ادبیات عرفانی به عنوان نماد جاودانگی و معرفت الهی شناخته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل چشمه
واژه چشمه یکی از کلمات اصیل زبان فارسی است که ریشه در دوران فارسی میانه و کلمه چَشمَگ دارد. این کلمه در وهله اول به مظهر جوشش طبیعی آب از دل زمین اشاره میکند که به دلیل شباهت ظاهری خروج آب به چشم انسان، اینگونه نامگذاری شده است. چشمهها همواره در طول تاریخ عاملی برای شکلگیری آبادیها و رونق زندگی بودهاند.
علاوه بر معنای مادی، چشمه در ادبیات عرفانی و فرهنگ فارسی جایگاه بسیار والایی دارد و به عنوان نماد زلال بودن، پاکی، روشنایی و معرفت بیپایان به کار میرود. استعارههایی مانند چشمه خورشید یا چشمه حیات نشاندهنده عمق نفوذ این واژه در تفکر شاعران و نویسندگان ایرانی است که آن را منشأ هر چیز خیر و بخشنده میدانند.