معنی
واژه خطر در زبان امروز به هر نوع تهدید، مخاطره و عاملی که سلامت، مال، یا جان انسان را به زمین بزند اطلاق میشود. این کلمه در زبان عربی و متون کلاسیک فارسی، معانی ثانوی دیگری مانند ارزش، شرافت، بزرگیِ مقام و حتی مالِ رهان (مالی که در شرطبندی میگذارند) نیز داشته است.
یعنی چه
وقتی میگوییم چیزی خطر دارد یا خطری ما را تهدید میکند، یعنی در وضعیتی حساس و ناپایدار قرار داریم که احتمال آسیب دیدن یا شکست در آن بالا است. خطر مایهٔ بیم و هراس است و نقطهٔ مقابل امنیت و آرامش به شمار میرود.
مترادف
این کلمات در بافتهای مختلف معنایی میتوانند به جای واژه خطر استفاده شوند، هرچند برخی مانند ریسک بعد مالی و احتمالی بیشتری دارند و مهلکه به محل نابودی اشاره میکند.
متضاد
این واژهها نشاندهنده نبودِ تهدید و برقرار بودن حالت آرامش، پایداری و حفظ جان و مال هستند.
هم خانواده
واژههایی که از ریشه سه حرفی خ-ط-ر مشتق شدهاند؛ خطیر به معنای بسیار مهم یا بسیار خطرناک، و خطور به معنای به ذهن گذشتن است.
ریشه
این واژه وامواژهای عربی است. در معنای اولیه و ریشهای خود در زبان عربی به حرکت دادن و جنبانیدن (مانند تکان دادن دم شتر یا با تبختر راه رفتن و دست تکان دادن) اشاره داشته که بعدها به اشراف بر نابودی، شرطبندی و در نهایت مفهوم امروزی ریسک و ناامنی توسعه یافته است. در قرآن کریم لفظ خطر مستقیماً نیامده و مفاهیم مشابه با واژگانی چون تهلکه و خوف بیان شده است.
جمله سازی
در جدول
کلمه خطر دقیقاً ۳ حرف دارد و در جدولها معمولاً در پاسخ به سوالاتی مثل «بیم و مخاطره» یا «ریسک» استفاده میشود.
به انگلیسی
بسته به نوع و شدت خطر، در زبان انگلیسی از واژههای متفاوتی استفاده میشود که دنجر عمومیترین آنهاست.
جمعبندی و توضیح کامل خطر
واژه «خطر» یکی از کلمات پرکاربرد در زبان فارسی است که ریشه در زبان عربی دارد و امروزه به هرگونه احتمال آسیب، زیان، هلاکت و از بین رفتن امنیت اشاره میکند. اگرچه در زبان معاصر این واژه بار منفی دارد، اما در متون کهن فارسی و عربی به معنای بزرگی مقام، ارزش و منزلت نیز به کار میرفته است که نشان از دگرگونی معنایی آن در طول زمان دارد.
در فرهنگ عمومی جهان، خطر همواره با نمادهایی چون رنگ قرمز، مثلثهای هشدار، علامت تعجب و تصویر جمجمه تداعی میشود تا ذهن انسان را به سرعت هوشیار کند. این کلمه با وجود نداشتن کاربرد مستقیم در متن قرآن کریم، از طریق مفاهیم همارز مانند تهلکه و خوف که به دوری از آسیب دستور میدهند، مورد توجه قرار گرفته است.