معنی
رب جلیل یک ترکیب وصفی عربی است که در زبان فارسی به معنای پروردگار بلندمرتبه، خدای صاحب شکوه و عظمت، و مالک بزرگ مرتبه به کار میرود.
یعنی چه
این عبارت از دو واژهٔ «رب» به معنای پروردگار و صاحب، و «جلیل» به معنای بزرگ و با عظمت تشکیل شده است و در اصطلاح به ذات پاک خداوند اشاره دارد.
مترادف
واژهها و عباراتی که با رب جلیل هممعنی هستند و برای توصیف بزرگی خداوند به کار میروند.
هم خانواده
واژههای همخانواده برای «رب» شامل ارباب و مربی (از ریشه ر ب ب) و برای «جلیل» شامل جلال، مجلل و تجلیل (از ریشه ج ل ل) است.
جمله سازی
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت به صورت «رَبِّ جَلیل» (Rabbe Jalil) با تشدید روی حرف باء در حالت اضافه است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ به راهنمای «پروردگار با عظمت» یا «خدای بزرگ ۶ حرفی» میتواند عبارت «رب جلیل» باشد.
به انگلیسی
معادلات زبانی عبارت رب جلیل در زبان انگلیسی بر مفاهیمی چون عظمت، شکوه و والایی دلالت دارند.
به فارسی
برگردان و معادل خالص فارسی این عبارتِ ترکیبی، «پروردگار بزرگ» یا «دادارِ با شکوه و عظمت» است.
نماد چیست
در فرهنگ و سنت عرفانی-اسلامی، این عبارت نمادی از صفات جلالیه خداوند، قدرت بیپایان، عظمت مطلق و ایجادکنندهٔ حس خشوع و کوچکی انسان در برابر آفریدگار است.
جمعبندی و توضیح کامل رب جلیل
عبارت «رب جلیل» یک ترکیب وصفی عربی مأخوذ از فرهنگ و متون اسلامی است که به طور گسترده در شعر و ادبیات فارسی به کار رفته است. این اصطلاح از دو بخش «رب» به معنای مالک و پروردگار و «جلیل» به معنای با عظمت و شکوهمند تشکیل شده و به طور خاص برای توصیف ذات باریتعالی و اشاره به صفات جلال خداوند استفاده میشود.
اگرچه خود این ترکیب به صورت عینی و متوالی در متن قرآن کریم نیامده است، اما ریشه عمیقی در مفاهیم قرآنی دارد؛ به ویژه صفت جلال که در آیه معروف «ذُو الْجَلَالِ وَالْإِكْرَامِ» جلوهگر شده است. در ادبیات فارسی نیز شاعرانی چون پروین اعتصامی در شعر معروف «لطف حق» (داستان به نیل افکندن موسی) از این تعبیر بهره بردهاند که باعث ماندگاری آن در ذهن فارسیزبانان شده است.
به طور کلی، کاربرد این واژه در متون دینی، ادبی و کلامی، یادآور قدرت مطلق، ابهت و شوکت آفریدگار جهان است که در مقابل آن، مخلوقات احساس خضوع، خشوع و بندگی میکنند.