معنی
بصیرت در لغت به معنای دانایی، بینش عمیق، و هوشیاری است. در اصطلاح، به قدرتی معنوی و عقلانی گفته میشود که انسان به کمک آن میتواند حقایق را فراتر از ظاهر حسی آنها درک کند و با چشم دل به باطن امور پی ببرد.
یعنی چه
عبارت بصیرت یعنی داشتن فهم و ادراک درونی که به انسان کمک میکند در شرایط غبارآلود و فتنهها، مسیر درست را از نادرست تشخیص دهد. این ویژگی به معنی انتقال یافتن از حس ظاهر به حس باطن و هدایت یافتن با نور معرفت و خرد است.
مترادف
کلماتی مانند بینش، آگاهی، روشنبینی و فراست نزدیکترین همپوشانی معنایی را با واژه بصیرت در زبان فارسی دارند.
متضاد
واژههایی که نقطه مقابل بصیرت قرار میگیرند شامل جهل، غفلت، سطحینگری و کوری باطنی (عمی یا کوردیلی) هستند.
هم خانواده
این واژهها همگی از ریشه ثلاثی مجرد عربی «ب ص ر» مشتق شدهاند که در اصل به معنای دیدن و بینایی است.
ریشه
واژه بصیرت ریشه در زبان عربی دارد و از کلمه «بَصَر» به معنی چشم یا بینایی ظاهری گرفته شده است. با این حال، در انتقال به معنای انتزاعی و اصطلاحی، به دید قلبی، ذهنی و عقلی اشاره میکند و نه صرفاً دیدن با چشم سر.
جمله سازی
در جدول
در جدول کلمات متقاطع، اگر راهنمای سوال مواردی چون «بینش عمیق»، «روشنبینی» یا «دید قلبی و باطنی» را از شما بخواهد و تعداد حروف آن ۵ حرف باشد، پاسخ دقیق آن «بصیرت» است.
به انگلیسی
در زبانهای دیگر برای بیان مفهوم بصیرت از واژگانی استفاده میشود که به درک عمیق درونی، روشنبینی یا پیشبینی هوشمندانه و خردمندانه اشاره دارند.
جمعبندی و توضیح کامل بصیرت
بصیرت یکی از مفاهیم والای انسانی، عرفانی و اخلاقی است که فراتر از یک دیدن ساده با چشم ظاهری، به معنای روشنبینی و درک عمیق باطن امور است. این ویژگی به انسان توانایی میدهد تا در شرایط مبهم و فتنهها، حقیقت را از امر باطل تمیز داده و با اتکا به خرد و چشم دل، تصمیمات درستی اتخاذ کند. در فرهنگ اسلامی و قرآنی نیز بر اهمیت بصیرت به عنوان یک حجت درونی، برهان آشکار و چراغ هدایت تأکید فراوان شده است.
در نهایت، بصیرت پاداش تفکر، تزکیه نفس و آگاهی است که شخص را از سطحینگری رها کرده و به عمق مسائل سوق میدهد. داشتن این خصلت اخلاقی و ذهنی، مانند مجهز بودن به یک قطبنمای درونی در مسیر ناهموار زندگی است که مانع از لغزش، جهل و غفلت انسان میشود.