معنی
واژه مضروب در لغت به معنی آسیبدیده، مجروح یا کسی است که مورد ضرب و شتم قرار گرفته است. همچنین در اصطلاحات قدیمی به سکهای که ضرب شده (مسکوک) نیز مضروب میگفتند.
یعنی چه
این کلمه در زبان عامه و حقوقی به فرد قربانی خشونت فیزیکی اشاره دارد و در ریاضیات نشاندهنده عددی است که به تعداد دفعات مشخصی (توسط مضروبفیه) افزوده یا تکرار میشود.
هم خانواده
تمامی این کلمات از ریشه ثلاثی مجرد «ض ر ب» مشتق شدهاند و به مفهوم زدن، کوبیدن یا شعبههای معنایی مجاز آن مرتبط هستند.
ریشه
این واژه یک اسم مفعول عربی است. ریشه اصلی آن «ض ر ب» به معنای زدن، کوبیدن، وارد کردن ضربه یا سکه زدن است که وارد زبان فارسی شده است.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه با فتح میم، سکون ضاد، ضم راء و واو کشیده به صورت [مَ ضْ رُ و بْ] انجام میشود.
به انگلیسی
در متون ریاضی از واژه Multiplicand برای عددی که ضرب میشود استفاده میکنند، در حالی که در متون حقوقی و عمومی کلمات Beaten یا Assaulted به کار میروند.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی است و در خود زبان عربی نیز به همین صورت و با همین معانی فیزیکی و محاسباتی به کار میرود.
به فارسی
معادلهای سره یا اصیل فارسی برای کاربردهای مختلف آن شامل واژههای «زده» و «کتکخورده» در معنای عام و واژه «بسشمرده» در ساختارهای اصطلاحی ریاضی است.
نماد چیست
در مفاهیم اجتماعی و حقوقی، مضروب نماد فرد آسیبدیده و قربانی نزاع است. در ریاضیات، این واژه با علامت ضرب (×) گره خورده و نشاندهنده کمیتی است که دستخوش تغییر و تکثیر محاسباتی میشود.
جمعبندی و توضیح کامل مضروب
واژه «مضروب» از ریشه عربی «ضرب» گرفته شده و دارای دو کاربرد کاملاً متمایز و پر بسامد در زبان فارسی است. در مفهوم اول و عامتر، این کلمه در مباحث حقوقی، حوادث و گفتوگوهای روزمره به معنای فردی است که مورد ضرب و شتم قرار گرفته، زخمی شده یا بدنش آسیب دیده است؛ در این حالت واژه متضاد آن «ضارب» (یعنی زننده) خواهد بود.
در کاربرد دوم که به دانش ریاضیات و حساب مربوط میشود، مضروب به عددی اطلاق میشود که عدد دیگری (معروف به مضروبٌفیه) در آن ضرب میگردد تا حاصلضرب به دست آید. برای مثال در عبارت ریاضی «۸ × ۱۲»، عدد ۱۲ همان مضروب یا عدد پایهای است که قرار است هشت بار تکرار شود.
در حوزه فرهنگ و مسکوکات قدیمی نیز گاهی این واژه به سکههای طلا و نقرهای که در ضرابخانهها ضرب میشدند اشاره داشت. این کلمه با ۵ حرف، کاربرد زیادی در حل جداول کلمات متقاطع و مباحث حقوقی و آموزشی دارد.