یعنی چه
رچت در اصطلاح فنی و مهندسی به یک سیستم یا چرخدنده ضامندار گفته میشود که به یک محور یا ابزار اجازه میدهد فقط در یک جهت مشخص بچرخد و از چرخش یا بازگشت آن در جهت مخالف جلوگیری میکند. در زبان عامیانه، این واژه معمولاً اشاره به آچار جغجغهای دارد.
مترادف
در متون فنی و کاربردهای روزمره، برای این واژه از معادلهایی مانند چرخ ضامندار یا آچار جغجغهای استفاده میشود.
متضاد
برای این ابزار مکانیکی متضاد مستقیم و واژگانی وجود ندارد، اما از نظر کارکرد، سیستمهای دوطرفه یا هرزگرد در تقابل با آن قرار میگیرند.
ریشه
این کلمه اصالت فارسی یا عربی ندارد و مستقیماً از واژه انگلیسی Ratchet وارد زبان فارسی شده است. ریشه قدیمیتر آن به واژه Rochet در فرانسوی قدیم و Rocco در زبانهای ژرمنی به معنای دوک نخریسی یا ابزار نوکتیز بازمیگردد.
جمله سازی
تلفظ
این واژه در زبان فارسی به صورت فتح اول و کسر سوم یعنی رَچِت تلفظ میشود که کاملاً برگرفته از آوانگاری واژه انگلیسی آن است.
در جدول
در جداول کلمات متقاطع، اگر طراح به چرخ ضامندار سه حرفی اشاره کند، پاسخ خود واژه 'رچت' است.
به انگلیسی
واژه اصلی در زبان انگلیسی Ratchet نام دارد که در صنایع مهندسی و ابزارآلات کاربرد وسیعی دارد.
به فارسی
بهترین و دقیقترین برگردان یا برابرساز فارسی برای این واژه فرنگی، عبارت 'چرخ ضامندار' یا 'مکانیزم یکطرفه' است.
معنی انگلیسی/خارجی
واژه رچت (Ratchet) یک اصطلاح کاملاً خارجی است که وارد فضای فنی و صنعتی ایران شده است. این کلمه در مهندسی به معنای مکانیزمی است که حرکت دورانی یا خطی را فقط در یک جهت مجاز میداند و در ابزارآلات به آچارهای جغجغهای اطلاق میشود. همچنین در اصطلاحات علمی مانند اقتصاد، 'اثر رچت' به پدیدههایی اشاره دارد که پس از رشد، دیگر به وضعیت اولیه خود باز نمیگردند (مانند چسبندگی قیمتها).
جمعبندی و توضیح کامل رچت
واژه رچت یک وامواژه انگلیسی (Ratchet) در زبان فارسی است که اصالت عربی یا فارسی کلاسیک ندارد. این کلمه در دنیای فنی و تعمیرات به چرخهای ضامندار یا آچارهای جغجغهای گفته میشود که به دلیل ساختار خاص خود، فقط در یک جهت حرکت میکنند و مانع برگشت سیستم به عقب میشوند.
باید توجه داشت که این کلمه در لغتنامههای سنتی فارسی جایگاهی ندارد و گاهی در متون غیررسمی ممکن است به اشتباه با واژه عربی 'رخصت' (به معنی اجازه) خلط شود، در حالی که رچت مدرن کاملاً یک اصطلاح صنعتی و ابزارشناسی است.