یعنی چه
رداء به معنای جامه یا چادری است که سراسر بدن را میپوشاند، یا عبا و بالاپوشی که معمولاً روی دوش میاندازند. در اصطلاح عرفانی و صوفیه نیز به تجلی و ظهور صفات حق بر بنده تعبیر شده است.
تلفظ
این واژه در زبان عربی به صورت «رِداء» (با کسر راء و همزه در پایان) تلفظ میشود، اما در زبان فارسی معمولاً همزهٔ پایانی تلفظ نشده و به صورت «رِدا» خوانده و نوشته میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، واژهٔ «رداء» یک پاسخ ۴ حرفی برای راهنماهایی مثل «بالاپوش»، «خرقه» یا «جامهٔ دوشانداز» است.
به انگلیسی
برای برگردان این واژه به انگلیسی بسته به نوع لباس و کاربرد آن، از واژههای Cloak (شنل)، Robe (لباس بلند و گشاد) یا Mantle (شال بزرگ و پوشش دوش) استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی، الرِّدَاء به پوشش بالاتنه گفته میشود. برای مثال در مناسک حج، به آن بخش از جامهٔ احرام که بر دوش میاندازند رداء میگویند (در مقابلِ «إزار» که جامهٔ نیمهٔ پایین بدن است).
به فارسی
معادلهای فارسی دقیق و مستقیم این واژه شامل بالاپوش، دوشانداز، جامه، خرقه و عبا هستند که در ادبیات فارسی کاربرد فراوانی دارند.
در قرآن
خود واژهٔ «رِداء» به معنی لباس در قرآن به کار نرفته است. اما دو لفظ مشابه دارد: یکی «رِدْء» (با سکون دال و همزه) در آیه ۳۴ سوره قصص به معنی «یاور و پشتیبان»؛ و دیگری مشتقاتی مانند «تَرَدَّىٰ» (سوره لیل) یا «المُتَرَدِّیَة» (سوره مائده) از ریشهٔ «ردی» که به معنی سقوط و هلاکت هستند و نباید با رداء اشتباه شوند.
جمعبندی و توضیح کامل رداء
واژهٔ «رداء» که در فارسی معمولاً به صورت «ردا» نوشته و خوانده میشود، ریشهای عربی دارد و به معنای هرگونه بالاپوش، عبا، جبه یا خرقهای است که روی لباسهای دیگر پوشیده شده و معمولاً بر روی دوش قرار میگیرد. در مناسک حج، رداء نام بخشی از لباس احرام است که نیمهٔ بالایی بدن زائر را میپوشاند و مکمل «ازار» (جامهٔ بخش پایینی) به شمار میرود.
این واژه در ادبیات فارسی و فرهنگ اسلامی جایگاه نمادین ویژهای دارد و جلوهای از زهد، حکمت، پارسایی و کمال است. ردا به همراه عمامه، پوشش سنتی بزرگان دین، صوفیان و مشایخ علم بوده و شاعران نامداری چون فردوسی و حافظ از آن در اشعار خود برای اشاره به مقام علمی و معنوی استفاده کردهاند.
از نظر زبانشناختی و قرآنی، باید دقت داشت که کلمهٔ رداء با واژهٔ قرآنی «رِدْء» به معنای یار و پشتیبان، و همچنین با مصدر «رداءة» به معنای فساد و بدی تفاوت ساختاری و ریشهای دارد و نباید با آنها اشتباه شود.