یعنی چه
ترکیبی عطفی و تأکیدی در زبان فارسی است که به انواع اسباب تزیین، پیرایهها، زر و سیم و هر چیزی که برای خوشنما کردن ظاهر شخص، لباس یا محیط به کار میرود، اشاره دارد.
تلفظ
این ترکیب از دو واژهٔ «زِیب» (به فتح زای) و «زیوَر» (به کسر زای) تشکیل شده است که با واو عطف به یکدیگر متصل میشوند.
در جدول
در معماها و جداول متقاطع، این ترکیب به عنوان پاسخ هشت حرفی برای نشانههایی چون «اسباب تزیین»، «آرایش و تجمل» یا «جواهرات» کاربرد دارد.
به انگلیسی
با توجه به سیاق متن، میتوان از واژههای عمومی تزیین یا کلمات خاصتر مانند جواهرات استفاده کرد.
به عربی
در زبان عربی واژه «زینت» عامترین معادل و «حلیه» دقیقترین معادل برای زیورآلات فلزی و گرانبها است.
به فارسی
مترادفهای اصیل این واژه شامل آرایش (برای زیب) و پیرایه (برای زیور) است. این کلمات در کنار هم مفهوم آراستگی کامل را میرسانند. متضادهای آن نیز سادگی، ژولیدگی و بیپیرایگی هستند. از همخانوادههای آن میتوان به زیبا، زیبنده، زیبیدن و زیورآلات اشاره کرد که همگی از ریشه پارسی میانه (zēb) به معنی آراستن برآمدهاند.
در قرآن
خود این ترکیب فارسی در قرآن نیست، اما واژه «زینت» (مانند زینت مال و فرزندان در آیه ۴۶ سوره کهف) و واژه «حلیه» (به معنای زیورآلات بهشتیان و مروارید دریا در آیه ۱۴ سوره نحل) معادلهای مفهومی مستقیم آن در متن قرآن هستند.
نماد چیست
در ادبیات کلاسیک فارسی، زیب و زیور مکرراً به عنوان نماد جلوههای فریبنده و گذرای دنیا در مقابل سیرت و کمال باطنی انسان به کار رفته است؛ چنانکه ناصرخسرو علم و ادب را زیور واقعی مردمان میداند.
جمعبندی و توضیح کامل زیب و زیور
عبارت «زیب و زیور» یک ترکیب عطفی مترادف و اصیل در زبان فارسی است که ریشه در زبان فارسی میانه (پهلوی) دارد. واژه «زیب» به معنای حسن، زیبایی و شایستگی (از مصدر زیبیدن) و «زیور» (دگرگونشدهٔ زیبور) به معنای ابزار و مایهٔ آراستگی و جواهرات است. این دو در کنار یکدیگر برای ایجاد تأکید کلامی بر تمامی مظهرها و اسباب آراستگی ظاهر، اعم از پوشش، آرایش و زر و سیم به کار میروند.
در فرهنگ و ادبیات پارسی، این اصطلاح علاوه بر کاربرد واقعی خود در معنای پیرایه و جواهرات، بار معنایی کنایی و نمادین نیز دارد. شاعران بزرگ غالباً آن را نمادی از تجملات و مادیات ناپایدار دنیوی قلمداد کردهاند که نباید انسان را از آرایش باطنی یعنی علم، حکمت و اخلاق بازدارد. این کلمه در معادلسازیهای زبانی نیز با واژگانی نظیر Ornament در انگلیسی و زينة در عربی همپوشانی کامل دارد.