معنی
در لغت به معنی چیزی است که از حالتی به حالت دیگر برمیگردد و دگرگون میشود. در ادبیات فارسی گاهی مجازاً به معنای خشمگین و آشفته نیز به کار رفته است. در اصطلاح علمی (ریاضی، آمار و کامپیوتر) به ویژگی یا کمیتی گفته میشود که میتواند مقادیر یا ارزشهای عددی و کیفی مختلفی را به خود اختصاص دهد.
یعنی چه
این واژه برای توصیف شرایط، مفاهیم یا مقادیری به کار میرود که پایداری ندارند و در طول زمان یا شرایط مختلف، اشکال و اعداد متفاوتی پیدا میکنند.
متضاد
کلماتی مانند ثابت و پایدار نقطه مقابل متغیر هستند و به ویژگی یا کمیتی اشاره دارند که تحت هیچ شرایطی تغییر نمیکند.
هم خانواده
این واژهها همگی از ریشه عربی «غ - ی - ر» مشتق شدهاند و مفاهیمی نزدیک به دگرگونی، تفاوت و جدایی را میرسانند.
جمله سازی
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه با ضمه روی میم، فتح روی تاء و غین، و تشدید و کسر روی یاء است.
به انگلیسی
بسته به متن و کاربرد، واژه انگلیسی مناسب انتخاب میشود؛ در برنامهنویسی و ریاضیات دقیقاً معادل Variable است.
به عربی
این کلمه خود ریشه عربی دارد و اسم فاعل از باب تفعل است که در زبان عربی امروز نیز با همین معنا کاربرد دارد.
به فارسی
در واژهگزینیهای تخصصی و سره، گاهی از واژه «وردا» (به ویژه در ریاضیات) به عنوان معادل فارسی متغیر استفاده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل متغیر
واژه «متغیر» در اصل اسمی مشتق از ریشه عربی است که وارد زبان فارسی شده و دو کاربرد کاملاً متمایز دارد. در ادبیات و زبان عامه، این کلمه صفتی است برای توصیف هر چیزی که پایداری ندارد و احوالش دگرگون میشود؛ حتی در متون کهن به معنای خشمگین و دگرگون شدن حال و چهره انسان نیز به کار رفته است.
در سوی دیگر، متغیر یکی از ارکان بنیادی علوم پایه نظیر ریاضی، آمار، فیزیک و علوم کامپیوتر است. در این زمینهها، متغیر به نماد یا ظرفی (مانند $x$ و $y$) گفته میشود که میتواند مقادیر و دادههای گوناگونی را در خود جای دهد و پایه و اساس فرمولنویسی و برنامهنویسی مدرن را تشکیل میدهد.