یعنی چه
واژهٔ «نزلا» (نُزُلاً) در متون ادبی و قرآنی به معنای هدیه، طعام، پذیرایی اولیه و هر چیزی است که برای استقبال از یک مهمان تازه وارد آماده میشود؛ همچنین به معنای منزلگاه و مأوا نیز به کار میرود. از سوی دیگر، در اصطلاح عامیانه و پزشکی قدیم، گاهی به عنوان شکل دیگری از واژهٔ «نزله» به معنی زکام و سرماخوردگی استفاده میشود.
تلفظ
در متون قرآنی و عربی به صورت «نُزُلاً» (با ضمه نون و زا و تنوین نصب) تلفظ میشود. در کاربرد عامیانه به عنوان مخفف یا تلفظ محلی واژهٔ نزله، به صورت «نَزْلا» خوانده میشود.
در جدول
این کلمه در جدولهای کلمات متقاطع معمولاً با راهنمای «پذیرایی و ضیافت»، «طعام مهمان» یا به عنوان نوعی بیماری تنفسی قدیم (زکام) مطرح میشود.
به انگلیسی
با توجه به دو کاربرد متفاوتی که برای این واژه وجود دارد، در معنای قرآنی معادل Hospitality یا Lodging و در معنای پزشکی سنتی معادل Common cold است.
به عربی
در زبان عربی فصیح، ریشه اصلی این کلمه برای مفاهیم مربوط به فرود آمدن، اقامت و اکرام مهمان استفاده میشود و واژه نَزْلَة نیز دقیقاً برای بیماری زکام به کار میرود.
به فارسی
برگردان دقیق فارسی این کلمه در متون کهن شامل «پذیرایی»، «جایگاه فرود آمدن» و «روزی آماده» است. در زبان گفتاری برخی مناطق نیز مرادف با «چایخوردگی» یا همان سرماخوردگی تنفسی است.
در قرآن
این واژه چندین بار با تنوین نصب («نُزُلاً») در قرآن کریم آمده است؛ از جمله در آیه ۱۰۷ سوره کهف برای توصیف باغهای فردوس به عنوان محل پذیرایی مؤمنان، و در آیه ۱۰۲ همان سوره به عنوان جهنم برای پذیرایی توبیخی از کافران.
نماد چیست
در ادبیات عرفانی و قرآنی، نزلا نماد رزق و پاداشی است که پیش از ورود مهمان برای او مهیا شده است. در متون طب سنتی نیز ریشه آن نماد افتادن و فرود آمدن ناگهانی فضولات مغزی به مجاری تنفسی (بیماری) است.
جمعبندی و توضیح کامل نزلا
واژه «نزلا» دارای دو خاستگاه و معنای کاملاً متمایز است. در وجه اول که ریشه عمیق قرآنی و ادبی دارد، به صورت «نُزُلاً» تلفظ شده و به معنای ضیافت، طعام، هدیه اولیه و منزلگاهی است که برای تکریم یک مهمان تازه وارد آماده میکنند. این واژه در آیات قرآن هم برای پاداش بهشتیان و هم به صورت کنایهآمیز برای کیفر دوزخیان به کار رفته است.
در وجه دوم، این کلمه در دگرگونیهای زبانی یا لهجههای محلی، شکل دیگری از واژه عربی-ترکی «نزله» (نَزْلَة) به شمار میرود. در این کاربرد، معنای آن کاملاً دگرگون شده و به بیماریهای تنفسی مانند زکام، سرماخوردگی، التهاب مجاری بینی و آبریزش اشاره دارد که در طب سنتی به علت فرود آمدن رطوبت از مغز به گلو و سینه به این نام خوانده میشد.