معنی
در لغتنامههای معتبر فارسی مانند دهخدا، معین و عمید، «خشو» به عنوان یک واژه کهن به معنی مادرِ همسر (مادرشوهر یا مادرزن) ثبت شده است. این واژه در گذشته کاربرد رسمی داشته و امروزه بیشتر در برخی گویشهای محلی یا متون ادبی قدیمی دیده میشود.
یعنی چه
این واژه برای اشاره به مادرِ شخصی که فرد با او ازدواج کرده است به کار میرود؛ به عبارتی دیگر، همان مفهوم مادرشوهر برای شوهر و مادرزن برای زن را افاده میکند.
مترادف
در متون کهن علاوه بر مادرشوهر و مادرزن، از واژههای خوشدامن و خشامَن نیز به عنوان مترادفهای همارز خشو استفاده شده است.
متضاد
در تقابلهای خانوادگی و نظام خویشاوندی، واژه «خُسر» (به معنی پدرزن یا پدرشوهر) متضاد نسبی آن است و واژههای عروس و داماد نیز در رابطه معکوس با آن قرار میگیرند.
هم خانواده
این واژهها همگی از یک ریشه زبانی و برای اشاره به پیوندهای خویشاوندی سببی مشابه مشتق شده یا شکل گرفتهاند.
ریشه
این واژه ریشه در هندواروپایی باستان دارد و در زبان پهلوی به صورت Xwạš یا Xaš برای خویشاوندان سببی به کار میرفته است. همچنین با واژه سانسکریت śvaśrū همریشه است.
در جدول
در طراحهای سوالات جدول کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنمای «مادر شوهر یا مادر زن» یا «مادر همسر در قدیم»، واژه ۳ حرفی «خشو» مد نظر قرار میگیرد.
به انگلیسی
معادل دقیق و استاندارد این واژه در زبان انگلیسی برای اشاره به مادرِ همسر استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی برای اشاره به مادرِ شوهر یا مادرِ زن از واژه حماة استفاده میکنند.
نماد چیست
واژه خشو مظهر یا نماد اسطورهای و عرفانی خاصی در فرهنگها ندارد؛ بلکه صرفاً نشاندهنده یک جایگاه حقوقی و سنتی در نظام خانوادههای ایرانی کهن است.
جمعبندی و توضیح کامل خشو
واژه «خشو» یکی از واژگان اصیل، کهن و کمتر شنیده شده زبان فارسی است که ریشهای بسیار قدیمی در زبانهای ایرانی باستان و هندواروپایی دارد. این کلمه در متون ادبی گذشته و لغتنامههای معتبری چون دهخدا به معنای مادرشوهر یا مادرزن (مادرِ همسر) به کار رفته است و در اشعار شاعران کلاسیک نیز در کنار واژههایی مانند خسر (پدر همسر) و داماد دیده میشود.
در فارسی معیار و امروزی، این واژه تا حد زیادی جای خود را به ترکیبهای توصیفی و شفافتر مانند «مادرِ همسر» یا همان «مادرشوهر» و «مادرزن» داده است؛ اما هنوز هم در برخی گویشهای محلی و به ویژه در جدولهای کلمات متقاطع به عنوان یک کلمه کلیدی سه حرفی کاربرد دارد. لازم به ذکر است که نباید این واژه را با اصطلاحات گویشی همآوا مانند «خَش» (به معنی خوب) اشتباه گرفت.