یعنی چه
علم و خرد یک ترکیب عطفی است که از دو مفهوم مکمل تشکیل شده است؛ علم به معنای دانستن، آگاهی و کشف حقایق است که به دادهها و دانش اکتسابی اشاره دارد، و خرد به معنای قوهٔ سنجش، تدبیر و نیروی درک نیک و بد است که با تفکر عمیق و عقلانیت سر و کار دارد.
تلفظ
این عبارت ترکیبی از واژه عربی عِلم (elm)، حرف عطف وَ (va) و واژه فارسی خِرَد (kherad) تشکیل شده است.
در جدول
در پاسخ به سوالات جدول، عبارت «علم و خرد» دارای ۷ حرف است. بسته به تعداد حروف طراح، ممکن است معادلهای آن نظیر دانش، حکمت یا بینش نیز مد نظر باشد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژه علم به Knowledge یا Science و واژه خرد به Wisdom یا Intellect ترجمه میشود که ترکیب کلی آنها مفاهیم دانش و فرزانگی را میرساند.
به عربی
در زبان عربی برای رساندن مفهوم دقیق این ترکیب عطفی از واژگان العلم و الحکمة یا العلم و العقل استفاده میشود.
به فارسی
معادل خالص و سرهٔ این ترکیب در زبان فارسی، دانایی و فرزانگی یا دانش و بینش است که جنبههای آگاهی و عقلانیت را همزمان پوشش میدهد.
در قرآن
خود ترکیب «علم و خرد» به صورت مستقیم در قرآن نیامده است، اما مفاهیم تفکیکی آن بارها ذکر شدهاند؛ واژه العلم و مشتقات آن صدها بار (مانند آیه ۱۱ سوره مجادله) و معادلهای خرد با واژههایی چون العقل، الحکمة و الألباب (مانند آیه ۹ سوره زمر برای اولوا الألباب یا صاحبان خرد) تجلی یافتهاند.
نماد چیست
در ادبیات کلاسیک مانند اشعار فردوسی، خرد به چراغ روشن و مشعل فروزان تشبیه شده است که روشنایی درونی را نشان میدهد. در نمادشناسی جانوری، جغد در فرهنگ غربی و هدهد در فرهنگ اسلامی نماد دانایی هستند. همچنین در نجوم قدیم ایرانی، سیاره عطارد (تیر) نماد و کاتب علم و خردورزی به شمار میرفته است.
جمعبندی و توضیح کامل علم و خرد
عبارت ترکیبی «علم و خرد» پیوندی عمیق میان دو ساحت اساسی روح و ذهن انسان برقرار میکند. علم به عنوان بازوی اکتسابی، به جمعآوری اطلاعات، آگاهی از حقایق جهان پیرامون و تخصص اشاره دارد؛ در حالی که خرد یا عقل، ترازوی سنجش گری است که به انسان توانایی میدهد از این دانش به بهترین شکل، در مسیر درست و همراه با اخلاق و فرزانگی بهره ببرد.
در فرهنگ و ادبیات ایرانی-اسلامی، علم بدون خرد کارایی حقیقی خود را از دست میدهد و خرد بدون علم، ابزار کافی برای شناخت جهان ندارد. از همین رو، این دو مفهوم در کنار یکدیگر نماد کمال انسانی، روشنایی درونی و بیرونی و رسیدن به مرتبهٔ حکمت به شمار میروند، به طوری که در متون کهن همواره به عنوان برترین ویژگیهای یک انسان فرهیخته ستایش شدهاند.