یعنی چه
حیوان گزنده به جانداری (اعم از حشرات، خزندگان یا پستانداران) گفته میشود که با دندان، نیش یا چنگال خود زخم ایجاد میکند و زهر، بزاق یا آسیبی را به بدن موجود دیگر وارد میسازد؛ مانند مار، عقرب، زنبور یا سگ هار. در کاربرد متمم، این واژه میتواند به معنای مجازی آزاردهنده و نیشدار نیز باشد.
تلفظ
این عبارت ترکیبی از دو واژه «حیوان» (دارای فتحة روی ح و ی) و «گزنده» (دارای فتحة روی گ و ز) تشکیل شده است که به صورت مضاف و مضافالیه به هم متصل میشوند.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ این عبارت با توجه به تعداد حروف میتواند خودِ عبارت «حیوان گزنده» (۱۰ حرف) یا مصادیق آن مانند مار، عقرب یا واژه گزندگان باشد.
به انگلیسی
بسته به اینکه جانداری با دندان آسیب بزند یا نیش و زهر داشته باشد، از معادلهای متفاوتی در زبان انگلیسی استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی برای حیواناتی که نیش میزنند از ریشه لدغ و برای حیواناتی که گاز میگیرند از ریشه عض استفاده میشود.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی، عبارت Isıran hayvan به طور مستقیم به معنای حیوان گزنده یا گازگیر به کار میرود.
در قرآن
خود عبارت ترکیبی «حیوان گزنده» در قرآن نیامده است. اصولا واژه «حیوان» تنها یکبار در قرآن (آیه ۶۴ سوره عنکبوت) آن هم به معنی زندگی حقیقی اخروی به کار رفته است. با این حال، به برخی از مصادیق حیوانات گزنده یا نیشدار مثل «زنبور عسل» (نحل) یا مار در داستان حضرت موسی به صراحت اشاره شده است.
نماد چیست
در نمادشناسی، اسطورهها و فرهنگ عامه، حیوانات گزنده (بهویژه مار و عقرب) عموماً نماد خطر ناگهانی، آسیب پنهانی، سم و مرگ هستند. در ادبیات فارسی نیز این واژه گاهی برای تشبیه انسانهای آزاردهنده یا سخنان نیشدار به کار میرود. البته در برخی فرهنگهای باستانی مانند یونان، مار نماد پزشکی و داروسازی نیز بوده است.
جمعبندی و توضیح کامل حیوان گزنده
عبارت «حیوان گزنده» در زبان فارسی اصطلاحی زیستی و کاربردی است که به هر نوع جانداری اشاره دارد که با استفاده از ابزار طبیعی خود نظیر نیش، دندان یا چنگال، به بدن موجودات دیگر آسیب رسانده و در بسیاری از موارد زهر یا بزاق سمی تزریق میکند. واژه حیوان ریشهای عربی دارد و گزنده صفت فاعلی مشتق از مصدر فارسی گزیدن است.
این مفهوم اگرچه به صورت یک ترکیب اصطلاحی در متن قرآن یافت نمیشود، اما مصادیق بارز آن مانند زنبور و مار در آیات مختلف مورد توجه قرار گرفتهاند. در فرهنگ و ادبیات، حیوانات گزنده مظهر و نماد تهدیدهای ناگهانی، دشمنان کینهتوز و پنهان، یا سخنان تلخ و آزاردهنده به شمار میروند.