یعنی چه
این اصطلاح برای تأکید شدید بر صحت یک ادعا و بیان سخنی با نهایت قاطعیت به کار میرود. کنایه از محکمکاری و داشتن اطمینان صددرصدی به یک موضوع است.
تلفظ
تلفظ صحیح واژه ضرس با کسر ضاد [ضِ] است که به معنای دندان آسیا میباشد.
در جدول
پاسخ دقیق در جدول برای این مفهوم «به ضرس قاطع» است که دقیقاً از ۹ حرف تشکیل شده است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی از اصطلاحات مبتنی بر یقین کامل برای برگردان این عبارت استفاده میشود.
به عربی
این ترکیب ریشه در زبان عربی دارد و معادلهای آن نیز بر قطعیت و بریدن شک دلالت میکنند.
به ترکی
در ترکی استانبولی برای رساندن این مفهوم از واژههای دال بر قطعیت و بیشبهه بودن استفاده میشود.
به فارسی
برگردانها و واژههای سره یا رایج فارسی که هممعنی این اصطلاح هستند شامل بیگمان، بیتردید و سراسر اطمینان میباشند.
در قرآن
کلمه «ضِرس» در قرآن نیامده است، اما ریشه عربی «قاطِع» (ق-ط-ع) در قالب افعال و واژههای دیگر به معنای بریدن یا تصمیمگیری قطعی بارها در آیات قرآن استفاده شده است.
نماد چیست
این واژه نماد گرافیکی یا سنتی خاصی ندارد؛ اما از نظر مفهومی، یادآور ریشه کنایی آن یعنی فشردن محکم دندانها روی یک چیز برای ثبات و محکمکاری است و نماد مِهر تأیید قطعی به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل به ضرس قاطع
اصطلاح «به ضرس قاطع» یک تعبیر تأکیدی عربیـفارسی است که در زبان فارسی امروز به معنی «با یقین کامل و بدون هیچگونه تردید» به کار میرود. ریشه این عبارت به خطبه ۱۷ نهجالبلاغه برمیگردد؛ جایی که امام علی (ع) در وصف جاهل عالمنما میفرماید او دندان محکم و برندهای بر علم نفشرده است (لَمْ یَعَضَّ عَلَى العِلْمِ بِضِرْس قاطِع). در واقع «ضِرس» به معنای دندان آسیا است و فشردن آن بر روی یک چیز، کنایه از محکمکاری، تسلط و یقین صددرصدی پیدا کردن است.
استفاده از این اصطلاح در ادبیات مکتوب و گفتارهای رسمی برای تقویت میزان قطعیت سخن و ابطال هرگونه احتمالِ شک و شبهه بسیار رایج است. واژههایی مانند قطعاً، یقیناً، بیگمان و مسلماً نزدیکترین مترادفهای فارسی آن هستند و در ساختار جدولهای کلمات متقاطع نیز به عنوان یک عبارت اصطلاحی ۹ حرفی شناخته میشود.