معنی
دکترین به معنای مجموعهای از اصول، آموزهها یا باورهای منسجم است که در یک حوزهٔ فکری (مانند سیاست، حقوق، فلسفه، دین یا علوم نظامی) توسط یک مکتب، دولت یا شخصیت مطرح و پذیرفته میشود و به عنوان مبنای عمل و هدایت قرار میگیرد.
یعنی چه
در اصطلاح، دکترین یعنی راهبرد، سیاست یا خطمشی رسمی و بنیادین یک دولت، رهبر یا سازمان که چارچوب رفتارهای بعدی آنها را تعیین میکند؛ مانند دکترینهای سیاسی یا نظامی در روابط بینالملل.
مترادف
این کلمات در متون سیاسی، فلسفی و عمومی به عنوان نزدیکترین معادلها و مترادفهای دکترین استفاده میشوند.
ریشه
این واژه از زبان فرانسوی وارد فارسی شده است. ریشه نهایی آن به واژه لاتین Doctrina (به معنای تعلیم، درس یا آموزه) بازمیگردد که خود از فعل Docere به معنای تدریس کردن و آموزش دادن مشتق شده است.
تلفظ
این کلمه در زبان فارسی به صورت دُکْتْرینْ (تلفظ مشابه اصل فرانسوی آن) بیان میشود.
در جدول
در مسابقات جدول کلمات، برای راهنمای مجموعه اصول فکری یا خطمشی سیاسی، کلمه ۶ حرفی «دکترین» یا معادل مصوب آن «رهنامه» مد نظر قرار میگیرد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژه Doctrine دقیقاً هممعنی با کاربرد آن در فارسی بوده و برای توصیف سیاستهای رسمی دولتی یا اصول مذهبی و فکری به کار میرود.
به فارسی
فرهنگستان زبان و ادب فارسی واژه «رهنامه» را به عنوان معادل رسمی و فارسی کلمه دکترین تصویب کرده است.
معنی انگلیسی/خارجی
واژه لاتین و انگلیسی Doctrine اصالتاً به معنای چیزی است که آموزش داده میشود (آموزه). در ادبیات بینالمللی، این کلمه برای نامگذاری خطمشیهای کلان رهبران سیاسی (مثل دکترین مونرو یا ترومن) یا قواعد اساسی نظامی کاربرد وسیعی دارد.
جمعبندی و توضیح کامل دکترین
دکترین مفهومی کلیدی در علوم سیاسی، نظامی، فلسفی و مذهبی است که به مجموعهای منسجم از اصول و عقاید اشاره دارد. این واژه که ریشهای لاتین به معنای تعلیم و آموزش دارد، امروزه بیشتر به عنوان نقشه راه یا خطمشی بنیادین حکومتها و سازمانها برای هدایت تصمیمگیریهای کلان شناخته میشود.
در زبان فارسی، این واژه وامگرفته از فرانسوی است و فرهنگستان زبان و ادب فارسی واژه «رهنامه» را به عنوان معادل دقیق آن معرفی کرده است. دکترین با ایجاد یک چارچوب فکری مشخص، به رفتارهای یک نهاد یا دولت در مواجهه با پدیدههای مختلف انسجام و مشروعیت میبخشد.