یعنی چه
دفعتاً یک قید زمان در زبان فارسی است که برای توصیف رویدادهایی به کار میرود که بدون پیشآگاهی، انتظار یا مقدمهچینی و در یک آن رخ میدهند.
تلفظ
این واژه در زبان فارسی با سکون فاء و فتح عاد و تنوین در پایان تلفظ میشود: دَفْعَتَنْ.
در جدول
در کلمات متقاطع، دفعتاً یک کلمه ۵ حرفی است و معمولاً با راهنماهایی چون ناگهان یا یکهو شناخته میشود.
به انگلیسی
واژگان فوق دقیقترین معادلهای کاربردی برای رساندن مفهوم قید زمان دفعتاً در زبان انگلیسی هستند.
به عربی
این واژهها در زبان عربی دقیقاً همان کارکرد قیدی برای بیان رخ دادن ناگهانی امور را دارند.
به فارسی
معادلهای اصیل و رایج فارسی این کلمه تنوین عربی را ندارند و شامل عباراتی مثل یکهو یا ناگهان میشوند.
در قرآن
ساختار تنویندار «دفعتاً» در متن قرآن کریم نیامده است؛ اما ریشه آن در مباحث علوم قرآنی برای اصطلاح «النزول الدفعی» (نزول یکباره قرآن در شب قدر) استفاده میشود. همچنین مفاهیم هممعنی آن مانند بغتةً در آیات متعددی به کار رفته است.
نماد چیست
در متون ادبی و عرفانی، این واژه نماد رخ دادن یک اتفاق بدون مقدمه، یا تجلی ناگهانی و بیواسطه حقیقت و آگاهی بر قلب انسان است.
جمعبندی و توضیح کامل دفعتا
واژه «دفعتاً» یک قید زمان عربیالاصل و بسیار پرکاربرد در زبان فارسی است. این کلمه از ریشه عربی «د ف ع» مشتق شده که در اصل به معنای راندن و نوبت است، اما با گرفتن تنوین نصب در فارسی، معنای کاربردی «ناگهان»، «یکباره» و «بدون مقدمه» را به خود گرفته است. در واقع وقتی کاری دفعتاً انجام میشود، یعنی هیچ پیشزمینه یا تدریجی در کار نبوده و واقعه در یک لحظه رخ داده است.
این واژه در ادبیات متضاد کلماتی چون «بهتدریج» و «آرامآرام» قرار میگیرد و ساختار آن در بازیهای جدول کلمات متقاطع به عنوان یک کلمه ۵ حرفی شناخته میشود. اگرچه خود لفظ تنویندار دفعتاً در آیات قرآن به کار نرفته، اما مفهوم قرآنی آن در قالب کلماتی مثل «بغتةً» (به معنای بیخبر و ناگهانی) و همچنین اصطلاح کلامی «نزول دفعی» کاملاً مشهود و شناختهشده است.