معنی
حظی در لغت به معنی برخوردار شدن از بخت و اقبال، دولتمند شدن و دست یافتن به سهم و نصیب وافر از خیر یا خوشی است.
یعنی چه
این واژه به حالت یا صفتی اشاره دارد که در آن شخص دارای بهره، بخت بلند و منزلت بوده و از مواهب مادی یا معنوی برخوردار است.
تلفظ
در حالت مصدری به صورت حَظْی (ḥaẓy) و در حالت صفتی به صورت حَظیّ (ḥaẓiyy) به معنی مردِ باقدر و محظوظ تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، کلمه حظی با ۳ حرف به عنوان پاسخ واژههایی چون بهرهمند، بختیار یا اسب هشتم در مسابقات کهن به کار میرود.
به عربی
این واژه ریشه خالص عربی دارد و از ریشه «ح ظ ظ» یا «ح ظ ی» مشتق شده است که در زبان عربی به معنای خوشاقبالی و بهرهمندی است.
به فارسی
معادلهای دقیق این واژه در زبان فارسی شامل واژههایی چون بختیار، خوشبخت، بهرهمند، سهمدار و کامروا است.
در قرآن
خود واژه «حظی» در قرآن نیست، اما ریشه آن «حظ» به معنای سهم و بهره دنیوی یا اخروی بارها استفاده شده است؛ مانند «ذو حظ عظیم» در آیه ۳۵ سوره فصلت که به معنی صاحب بهره بزرگ از ایمان و اخلاق است.
نماد چیست
در ادبیات و فرهنگ عامه، این واژه نمادی معنوی از تیر بخت، همای سعادت و سهم و نصیب الهی یا تقدیری انسان از خیرات دنیا و آخرت به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل حظی
واژه «حظی» ریشهای کاملاً عربی دارد و در زبان فارسی به دو صورت مصدری و صفتی به کار میرود. در حالت مصدری به معنای بهرهمند شدن و بختیار گشتن است و در حالت صفتی به شخصِ باقدر، محظوظ و خوشاقبال اشاره دارد که سهم وافری از بخت و مواهب زندگی دارد.
اگرچه خود این واژه به طور مستقیم در قرآن کریم ذکر نشده، اما ریشه اصلی آن یعنی «حظ» به کرات در آیات قرآن به معنی سهم، نصیب و روزی مقدر شده (چه مادی و چه معنوی) به کار رفته است. در تکملههای ادبی نیز گاهی به نشان بخت بلند و سعادت روحی اشارت دارد.
باید توجه داشت که در برخی لغتنامههای دیجیتال به دلیل تشابه نویسهگردانی این کلمه با واژه انگلیسی Hazy، اشتباهاتی در ترجمه آن رخ میدهد؛ اما معنای اصیل و دایرهالمعارفی آن صرفاً پیرامون محور بخت، نصیب، خوشبختی و بهرهمندی میگردد.