یعنی چه
مقبوضه مؤنث کلمه «مقبوض» است و در لغت به معنای چیزی است که در قبضه و تصرف کسی قرار دارد. در ادبیات حقوقی و فقهی، به مال یا شیئی گفته میشود که فرآیند قبض (تحویل و تسلیم) در مورد آن به طور کامل محقق شده و تحت ید و اختیار شخص قرار گرفته است.
تلفظ
این واژه دارای سکون بر روی حرف «ق»، ضمه کشیده روی حرف «ب» و فتحه روی حرف «ض» است و در پایان به هاء ملفوظ ختم میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنمای «گرفتهشده یا تصرفشده ۶ حرفی»، واژه مقبوضه به عنوان پاسخ دقیق کاربرد دارد.
به انگلیسی
بسته به متن حقوقی یا عمومی، واژگان فوق برای انتقال معنای مال تحت تصرف یا تحویلشده به کار میروند.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی و صفت مفعولی مؤنث از ریشه «قبض» است.
به فارسی
واژههای معادل و سره فارسی برای آن شامل «گرفتهشده»، «تحویلگرفته» و «دستیافته» است. مترادفهای آن در زبان فارسی مأخوذه، تصرفشده و واصلشده هستند، در حالی که واژههایی مانند مبسوطه، رهاشده یا تسلیمنشده متضاد آن به شمار میروند.
در قرآن
این واژه صراحتاً در قرآن کریم در مبحث احکام معاملات و رهن مطرح شده است؛ آنجا که میفرماید «فَرِهَانٌ مَّقْبُوضَةٌ» که به معنای وثیقهها و گروگانهایی است که عملاً به دست و تصرف طلبکار داده میشوند تا اطمینان حاصل شود. همچنین ریشه کلمه (قبض) در آیاتی نظیر «اللَّهُ يَقْبِضُ وَيَبْسُطُ» به معنی تنگ گرفتن و گشایش دادن آمده است.
نماد چیست
مقبوضه به عنوان یک صفت حقوقی، نماد عینیّت یافتن تعهد و انتقال کامل تسلط بر یک شیء است. در نگاه وسیعتر و با تکیه بر مفهوم ریشه آن (قبض)، در تقابل با «بسط» قرار میگیرد که در ادبیات عرفانی نماد حالت گرفتگی، حزن یا تنگی باطن در برابر گشایش و شادی است.
جمعبندی و توضیح کامل مقبوضه
واژه «مقبوضه» ریشه در زبان عربی دارد و صورت مؤنث کلمه مقبوض است که به طور گسترده در متون فقهی، حقوقی و ادبیات فارسی به کار میرود. معنای اصطلاحی و کاربردی آن به هر نوع مال، کالا یا سندی اشاره دارد که فرآیند تحویل آن به طور رسمی و عملی انجام شده و اکنون در ید و اختیار تام شخصِ گیرنده قرار دارد.
این کلمه در قرآن کریم نیز در آیه ۲۸۳ سوره بقره برای توصیف وثیقههایی که باید به تصرف طلبکار درآیند به کار رفته که نشاندهنده قدمت و اصالت حقوقی آن است. در کاربردهای عمومیتر و حل جدول، این واژه ششحرفی به عنوان معادل دقیق کلماتی چون گرفتهشده، مأخوذه و تصرفشده شناخته میشود.