یعنی چه
واژه قبول در زبان فارسی به معنای گردن نهادن به یک پیشنهاد، رضایت دادن به یک قرارداد، و همچنین به معنای موفقیت و راهیافتن به مقاطعی مانند دانشگاه یا کسب رتبه قبولی در امتحانات است. در متون کهن گاهی به معنای جمال و زیبایی یا نام باد صبا (بادی که از شرق میوزد) نیز به کار رفته است.
مترادف
این کلمات همگی مفاهیمی چون همراهی، تسلیم مثبت، رویکرد موافق و پذیرا بودن یک موقعیت یا سخن را بازگو میکنند.
متضاد
این واژهها در جهت مخالف پذیرش قرار دارند و نشاندهنده پس زدن، عدم موافقت یا امتناع از یک موضوع هستند.
هم خانواده
این کلمات همگی از ریشه سهحرفی «ق ب ل» مشتق شدهاند و روابط معنایی نزدیکی با مفهوم روبرو شدن و پذیرش دارند.
ریشه
این واژه مصدری عربی است که وارد زبان فارسی شده است. به نقل از نحویان بزرگی چون سیبویه، «قَبول» از معدود مصادر عربی بر وزن «فَعول» است که حرف اول آن با فتح (قَ) تلفظ میشود، در حالی که بیشتر مصادر در این وزن مانند دخول و خروج با ضمه خوانده میشوند.
جمله سازی
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه با فتح حرف اول (ق) و سکون حرف دوم است که به صورت qabūl در آوانگاری لاتین نمایش داده میشود.
در جدول
در طراحهای جدول کلمات متقاطع، این واژه معمولاً در پاسخ به راهنماهایی چون «پذیرش»، «موافقت کردن» یا «تأیید» به کار میرود.
به انگلیسی
بسته به جایگاه کلمه در جمله، برای معادلسازی آن در زبان انگلیسی از این واژهها استفاده میشود.
به عربی
این واژه خود اصالتی عربی دارد و در زبان مبدأ نیز به همین صورت یا با واژههای هممعنی نظیر موافقت به کار میرود.
به ترکی
زبان ترکی استانبولی این واژه را از ریشه عربی آن وام گرفته و در مکالمات روزمره و رسمی خود به وفور استفاده میکند.
به فارسی
گرچه واژه قبول کاملاً در زبان فارسی جا افتاده است، اما برای معادلسازی سره و خالص آن میتوان از واژههایی چون «پذیرش» یا «پسند» بهره جست.
جمعبندی و توضیح کامل قبول
واژه «قبول» یکی از کلمات پرکاربرد و کلیدی در زبان فارسی است که ریشه در زبان عربی دارد و معنای محوری آن پیرامون پذیرفتن، رضایت دادن، و موافقت شکل گرفته است. این واژه در شئون مختلف زندگی روزمره، از مسائل حقوقی و قراردادها گرفته تا موفقیت در آزمونهای تحصیلی، کاربرد دارد. همچنین در فرهنگ و ادبیات عرفانی، مفهوم «حسن قبول» یا مقبول درگاه الهی شدن، نمادی از تسلیم صمیمانه، پاکی نیت، رستگاری و آرامش درونی به شمار میرود.
از منظر ساختار زبانی، این کلمه مشتقات فراوانی دارد که شبکه معنایی وسیعی را در فارسی ایجاد کردهاند؛ کلماتی نظیر مَقبول، قابلیت و استقبال همگی با تکیه بر مفهوم روبرو شدن و پذیرای چیزی بودن شکل گرفتهاند. بررسی آیات قرآن کریم مانند آیه ۳۷ سوره آل عمران نیز نشان میدهد که این واژه جایگاهی والا در ادبیات دینی دارد و به عنوان ابزاری برای تبیین پذیرش اعمال صالح انسانها توسط پروردگار استفاده شده است.