یعنی چه
در اصطلاح موسیقی و آواز، به صدایی ششدانگ گفته میشود که دارای گستره صوتی بسیار وسیع (حدود ۳ اکتاو کامل یا ۲۲ نت موسیقایی) باشد. خوانندهای که صدای ششدانگ دارد، میتواند از بمترین تا زیرترین نتها را با کیفیت، شفافیت، قدرت و کنترل بالا اجرا کند. در زبان عامیانه نیز این اصطلاح مجازاً به معنای کامل، تمامعیار و بینقص بودن به کار میرود.
تلفظ
این ترکیب از دو واژهٔ «صَدا» (عربی مأخوذ) و «شِشدانگ» (فارسی) ساخته شده و به صورت مصوتهای کوتاه (شِـ و دا نْـ گْ) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، پاسخ این نشانه دقیقاً عبارت «صدای شش دانگ» با ۱۰ حرف است. همچنین بسته به تعداد حروف طراح، کلماتی چون «صدای رسا» یا «شش دانگ» نیز میتوانند مد نظر باشند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به این ویژگی تخصصی در موسیقی از اصطلاحات مربوط به گستره صوتی (Vocal Range) استفاده میشود. واژههای عامتر مانند Perfect یا Full نیز برای رساندن معنای کمال آن کاربرد دارند.
به عربی
در زبان عربی برای توصیف چنین صدایی از عباراتی استفاده میشود که مفهوم کمال و وسعت دامنه صدا را بهطور مستقیم بومیسازی میکنند.
به فارسی
معادلهای اصیل و عبارات جایگزین فارسی برای این اصطلاح شامل «صدای پرحجم»، «صدای رسا»، «صدای کامل» و «صدای تمامعیار» است که همگی بر قدرت حنجره و کمال هنری خواننده دلالت دارند.
نماد چیست
در فرهنگ و ادبیات شفاهی ایران، این عبارت مابازای تصویری یا اسطورهای ثبتشدهای ندارد، اما به عنوان نماد بارزِ کمالِ یک استعداد، تسلط بینقص بر اجرا و قدرت عالی حنجره در موسیقی شناخته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل صدای شش دانگ
اصطلاح «صدای ششدانگ» یکی از تعابیر اصیل و تخصصی در موسیقی سنتی و فرهنگ عامه ایرانی است. واژهٔ «دانگ» در اصل ریشه در فرهنگ ثبتی و حقوقی ایران دارد و به معنای یکششم از سهم مالکیت کامل یک ملک است؛ وقتی ملکی به طور کامل متعلق به کسی باشد، میگویند ششدانگ آن به نام اوست. این مفهوم کمال و تمامیت، بعدها به ادبیات موسیقی راه یافت تا صدایی را وصف کند که تمام بخشهای گام صوتی را در بر میگیرد.
در تئوری موسیقی، هر دانگ (تتراکورد) شامل ۴ نت متوالی است و یک اکتاو کامل از دو دانگ تشکیل میشود. بنابراین، اصطلاح صدای ششدانگ به لحاظ فنی به صدایی اشاره دارد که وسعتی در حدود ۳ اکتاو کامل (نزدیک به ۲۲ نت موسیقایی) دارد. خوانندهای که از این موهبت برخوردار است، میتواند بمترین نتها و زیرترین آنها را با شفافیت و قدرت یکسان اجرا کند، بیآنکه کیفیت صدایش دچار افت یا گرفتگی شود.
این عبارت ریشهٔ کاملاً فارسی دارد و در متون کهن عربی یا آیات قرآن کریم وجود ندارد. امروزه مجازاً در زبان عامیانه نیز هرگاه بخواهند از تمرکز، حواس جمع یا کمال بینقص در هر کاری صحبت کنند، از واژهٔ ششدانگ (مثل ششدانگ حواست را جمع کن) استفاده میکنند.