یعنی چه
«قابل بقا» به معنای دارا بودن امکان بقا، توان زنده ماندن و دوامپذیری است. این واژه در زیستشناسی و پزشکی برای موجود زنده یا جنینی که توانایی زنده ماندن دارد و در حقوق برای اموالی که با استفادهٔ معمولی از بین نمیروند و ماندگارند به کار میرود.
تلفظ
تلفظ این واژه به صورت «قا» (با الف کشیده)، «بِ» (با کسره)، «بَ» (با فتحه) و «قا» (با الف کشیده) است.
در جدول
پاسخ متداول برای این مفهوم در جدول کلمات متقاطع «قابل بقا» است که دقیقاً ۷ حرف دارد. همچنین واژههایی مانند ماندگار و زیستا نیز در اولویتهای بعدی هستند.
به انگلیسی
در متون علمی و عمومی انگلیسی، بسته به موضوع از واژگان متفاوتی استفاده میشود که رایجترین آنها Viable است.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی برای جنبههای زیستی از Yaşayebilir و برای دوام ساختاری از Kalıcı استفاده میکنند.
به فارسی
معادلهای اصیل و روان فارسی برای این ترکیب شامل واژگانی چون زیستمانا، مانا، پایا، بادوام و دوامآور است که در متون مختلف جایگزین آن میشوند.
نماد چیست
این عبارت یک مفهوم توصیفی و ترکیبی است و نماد باستانیِ مستقلی ندارد؛ اما در معناشناسی عرفانی و فلسفی، نماد پایداری در برابر زوال و تجلی مفهوم بقا در برابر فنا به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل قابل بقا
عبارت «قابل بقا» ترکیبی وصفی از دو ریشهٔ عربی «قابل» (شایسته، پذیرا) و «بقا» (دوام، ماندگاری) است که در زبان فارسی معاصر کاربرد گستردهای یافته است. این واژه بیش از هر چیز دو مفهوم کلیدی را تداعی میکند: نخست در علوم زیستی و پزشکی که به توانایی یک موجود زنده برای ادامهٔ حیات و زیستن در شرایط محیطی اشاره دارد، و دوم در حوزه حقوق و اقتصاد که برای توصیف اموال با دوام و سرمایهای (در برابر اموال مصرفی) به کار میرود.
اگرچه خود این ترکیب به صورت مستقیم در متن قرآن مجید ذکر نشده، اما ریشهٔ کلمهٔ بقا (ب-ق-ی) به عنوان یک اصل معرفتی و دینی بارها مورد تأکید قرار گرفته است که از نمونههای بارز آن میتوان به اصطلاح «الباقیات الصالحات» اشاره کرد که بر ارزشهای پایدار و ماندگار انسانی دلالت دارد.
در مجموع، این اصطلاح در زبان فارسی مترادف با ویژگیهایی چون مانایی، پایداری و پویایی سیستمها یا ارگانیسمها است و نشاندهندهٔ پتانسیل بالای یک پدیده برای مقاومت در برابر زوال، نابودی و فناپذیری است.