یعنی چه
درخت گنه گنه (با نام علمی Cinchona) گیاهی همیشه سبز از تیره روناسیان است که به خاطر پوست دارویی و تببر خود شهرت دارد. این واژه در تداول عامه به خودِ داروی ضد مالاریا (کینین) که از پوست این درخت استخراج میشود نیز اطلاق میشود.
تلفظ
این واژه در زبان فارسی به صورت [گِ نِ / گِ نِ] (gheneh gheneh) تلفظ میشود و ساختار آوایی آن برگرفته از ریشه فرانسوی آن است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این واژه معمولاً به عنوان پاسخی برای طراحان سؤال با عناوینی چون «درخت تب»، «منبع کینین» یا «داروی ضد مالاریا» کاربرد دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به خود سرده درخت از واژه Cinchona و برای اشاره به فرآورده دارویی معروف آن از Quinine استفاده میشود.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی این درخت را به دلیل خاصیت دارویی و ریشه تاریخی کلمهاش، با این نامها میشناسند.
به فارسی
از آنجا که این واژه یک وامواژه از زبانهای دیگر است، در متون کهن پزشکی و داروسازی فارسی گاهی با نامهای مترادفی چون «درخت تب»، «کیناکینا»، «کِنکینا» یا «پوست لوجا» از آن یاد شده است.
نماد چیست
این درخت نماد ملی کشور پرو و مظهر شفا و داروسازی مدرن است. در ضربالمثلهای فارسی، عبارت «مثل گنه گنه» به عنوان نمادی برای «شدت تلخی» در طعم، کلام یا اخلاق به کار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل درخت گنه گنه
درخت گنه گنه (Cinchona) یک گیاه دارویی ارزشمند و همیشه سبز بومی آمریکای جنوبی، به ویژه کشورهای پرو و اکوادور است. پوست این درخت به شدت تلخ بوده و منبع اصلی استخراج ماده دارویی «کینین» است که در تاریخ پزشکی نقش حیاتی و نجاتبخشی در درمان بیماری مالاریا و کنترل تبهای گرمسیری ایفا کرده است.
ریشه این نام به زبان بومیان اینکا (کوچوآ) برمیگردد که به آن «کیناکینا» به معنای پوستِ پوستها میگفتند. این واژه پس از ورود به زبان فرانسوی و سپس انتقال به زبان فارسی در دوران قاجار، با تغییر آوایی به «گنه گنه» تبدیل شد و هیچ ارتباط ریشهشناختی با واژه «گناه» یا «گنهکار» ندارد. امروزه این درخت علاوه بر اهمیت دارویی، به عنوان نماد ملی بر روی نشان رسمی کشور پرو نیز دیده میشود.