معنی
سفال در زبان فارسی به معنی گل پختهشده در کوره است که برای ساختن ظروف و اشیای مختلف مانند کاسه، کوزه، خشت و کاشی به کار میرود. همچنین در لغتنامه دهخدا به پوست سخت و خشک برخی میوهها مانند گردو و پسته نیز اطلاق شده است.
یعنی چه
این واژه اشاره به اشیاء و ساختارهایی دارد که اساس آنها از خاک رس و آب (گل) شکل گرفته و پس از حرارت دیدن در کوره، سخت و مقاوم شدهاند.
مترادف
واژههایی مانند خزف (عربی) و سفالینه دقیقترین معادلهای معنایی آن هستند.
هم خانواده
این کلمات همگی از ریشه واژه فارسی سفال مشتق شدهاند و به سازنده یا جنس شیء اشاره دارند.
ریشه
ریشه این واژه به صورتهای sufāl یا sifāl در فارسی میانه و ایرانی باستان گزارش شده است و یک اسم ذات اصیل ایرانی است که ربطی به ریشه عربی (س-ف-ل) ندارد.
جمله سازی
تلفظ
این واژه در زبان فارسی با ضمه روی حرف سین (سُ) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، در پاسخ به پرسشهایی نظیر «گل پخته» یا «ظرف گلی»، کلمه ۴ حرفی «سفال» یا کلمه ۳ حرفی «خزف» مد نظر قرار میگیرد.
به انگلیسی
بسته به کاربرد واژه در متن، معادلهای فوق در زبان انگلیسی استفاده میشوند.
به عربی
در زبان عربی واژه فخار دقیقترین همپوشانی معنایی را با سفال دارد که در قرآن کریم نیز به کار رفته است.
به ترکی
در ترکی استانبولی برای اشاره به ظروف گلی و سفال از این واژهها استفاده میشود.
نماد چیست
در فرهنگ و ادبیات فارسی، سفال نماد خاکی بودن، تواضع و فانی بودن انسان است که به اصل آفرینش اشاره دارد. همچنین در تقابلهای ادبی، معمولاً سفال به عنوان نمادی از بیارزشی یا سادگی در برابر «زر» و «گوهر» قرار میگیرد، اما در هنر، جلوهای از اصالت و پیوند با طبیعت است.
جمعبندی و توضیح کامل سفال
واژه «سفال» یکی از کلمات اصیل زبان فارسی با ریشه در دوران پهلوی است که به گل پختهشده در کوره و ظروف ساختهشده از آن اشاره دارد. این کلمه گرچه به صورت مستقیم در متن قرآن نیامده، اما معادل دقیق آن یعنی «الفخّار» در توصیف جنس آفرینش انسان استفاده شده است که ارتباط معنایی عمیقی میان این هنر سنتی و مفاهیم اعتقادی ایجاد میکند.
در قلمرو ادبیات و عرفان ایرانی، سفال حامل پارادوکس زیبایی است؛ از یک سو به دلیل فراوانی و جنس خاکیاش، نمادی از ارزانی، بیمقدار بودن (در مقایسه با طلا) و فانی بودن پیکر انسان است و از سوی دیگر، مظهر سادگی، بیریا بودن و هنر نابی است که از دل طبیعت و خاک بیجانتوسط دستهای هنرمند جان میگیرد.