یعنی چه
مشاکله در لغت به معنای همشکل شدن، موافقت و مشابهت است. در اصطلاح علم بدیع و بلاغت، به این معناست که گوینده یا نویسنده واژهای را در غیر معنای اصلی خود به کار ببرد، صرفاً به این دلیل که با کلمه دیگری در جمله همنشین و مجاور شده است تا تناسب و زیبایی کلام حفظ شود.
تلفظ
این واژه به صورت مُشاکَلَه (با ضمه مِیم، فتح کاف و فتح لام) تلفظ میشود و ساختار آن مصدر باب مفاعله است.
در جدول
پاسخ دقیق برای این کلمه در جدول، خود واژه «مشاکله» با ۶ حرف است. از دیگر پاسخهای احتمالی بر اساس توصیفات میتوان به «مشابهت» یا «مانندگی» اشاره کرد.
به انگلیسی
در متون بلاغی انگلیسی برای انتقال این مفهوم هنری از اصطلاحاتی مانند Paronomasia یا نوعی از Metonymy استفاده میشود و در معنای عمومی کلماتی مثل Match یا Conformity به کار میروند.
به فارسی
برابرهای فارسی دقیق این واژه شامل همشکلسازی کلام، مانندگی، همچهرگی، مشابهت و موافقت است که هم جنبه عمومی و هم جنبه ادبی آن را پوشش میدهند.
در قرآن
این آرایه در علوم قرآنی برای تبیین آیاتی که ظاهراً صفات بشری را به خدا نسبت میدهند کاربرد دارد؛ مانند آیه «نَسُوا اللَّهَ فَنَسِیَهُمْ» (خدا را فراموش کردند، پس خدا نیز فراموششان کرد). در اینجا نسیان دوم از باب مشاکله و مجاورت با کلمه اول آمده و منظور حقیقی آن قطع رحمت است، نه فراموشی واقعی.
نماد چیست
این واژه به عنوان یک اصطلاح علمی و ادبی، نماد مادی یا تصویر اسطورهای خاصی در فرهنگ عامه ندارد؛ اما در تحلیلهای ساختارگرایی نماد انعطافپذیری زبان، هماهنگی کامل لفظ با معنا و ایجاد ایهام هنری در کلام است.
جمعبندی و توضیح کامل مشاکله
واژه «مشاکله» که از ریشه عربی «ش ک ل» و باب مفاعله گرفته شده، در اصل به معنای همشکل شدن، مانندگی و موافقت دو چیز با یکدیگر است. این واژه در زبان فارسی کاربردی کاملاً تخصصی یافته و به عنوان یکی از آرایههای مهم در علم بدیع و بلاغت شناخته میشود.
در اصطلاح ادبی، مشاکله زمانی رخ میدهد که یک واژه صرفاً به خاطر همنشینی، هماهنگی یا مجاورت با واژه دیگری در جمله، در غیر از معنای حقیقی خود به کار رود؛ مانند به کار بردن فعل «کباب کردن» برای کفش در مجاورت جمله مربوط به کباب پختن. این آرایه نقش کلیدی در تفسیر و زیباییشناسی آیات قرآن کریم ایفا میکند؛ جایی که عباراتی نظیر مکر یا فراموشی به خاطر تناسب لفظی و از باب مشاکله به ذات باریتعالی نسبت داده شدهاند.