یعنی چه
گمانپذیر صفت مرکبی است برای اشاره به هر امر، ایده یا پدیدهای که ذهن انسان بتواند آن را به صورت فرضی یا احتمالی تصور کند. به بیان دیگر، به چیزی که امکان وقوع، درستی یا توجیه منطقی آن در حد حدس و گمان باشد و رد کردن کامل آن ممکن نباشد، گمانپذیر میگویند.
تلفظ
تلفظ دقیق این واژه به صورت «گُمانپذیر» (gomān-pazir) است که از دو بخش «گُمان» (با ضمه گاف) و «پذیر» (با فتحه پِ) تشکیل شده است.
در جدول
پاسخ دقیق برای این مدخل در جدول کلمات متقاطع، خودِ واژه «گمان پذیر» با ۸ حرف است. از واژههای جایگزین و مشابه میتوان به «محتمل» یا «فرضی» نیز اشاره کرد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی با توجه به بافت متن میتوان از واژههای Plausible (باورپذیر و محتمل)، Conceivable (قابل تصور) و Presumable (مفروض) استفاده کرد.
به عربی
در زبان عربی ترکیبات و واژههایی نظیر «مُحْتَمَل»، «مَظْنون» یا عبارت «قابِل لِلتَّصَوُّر» دقیقترین معادلها برای رساندن این مفهوم هستند.
به فارسی
واژههای مترادف و برگردانهای خالصتر فارسی برای این اصطلاح شامل مواردی چون «محتمل»، «قابل حدس»، «فرضی»، «پنداشتنی»، «وهمپذیر» و «قابل تصور» است. در نقطه مقابل، واژههایی مانند «یقینی»، «قطعی» و «گمانناپذیر» به عنوان متضاد آن شناخته میشوند.
جمعبندی و توضیح کامل گمان پذیر
واژه «گمانپذیر» یک صفت مرکب ساختیافته و کاملاً اصیل در زبان فارسی است که از ترکیب اسم «گمان» (ریشه در فارسی میانه gumān به معنی ظن و شک) و بن مضارع «پذیر» (از مصدر پذیرفتن) حاصل شده است. این واژه از نظر ساختاری دقیقاً معادل پسوند -able در زبان انگلیسی عمل میکند و به معنای چیزی است که پذیرای گمان، حدس یا پندار باشد.
اگرچه این ترکیب به صورت یک مدخل مستقل و مستقیم در برخی فرهنگهای لغت کهن ثبت نشده، اما در متون فلسفی، تحلیلی و ادبی برای توصیف «جهان ممکنات» یا ایدههایی که هنوز به مرحله قطعیت و یقین نرسیدهاند، کاربرد فراوانی دارد. این واژه مرز میان وهم مطلق و یقین متیقن را نشان میدهد و نمادی از عدم قطعیت منطقی است.