یعنی چه
صمغ اعرابی (یا صمغ عربی) مادهای طبیعی و گیاهی است که از ترشحات و شیرهٔ خشکشدهٔ تنه و شاخههای گونههای خاصی از درختان آکاسیا (بهویژه درخت طلح یا صمغ سنگالی) بهدست میآید. این ماده در مجاورت هوا سفت و شکننده میشود، اما بهراحتی در آب حل شده و مایعی چسبناک و پایدارکننده ایجاد میکند.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب واژگانی به صورت «صَمْغِ اَعْرابی» (samg-e a'rābi) است.
در جدول
در کلمات متقاطع، پاسخ به عنوان صمغ درخت آکاسیا یا طلح معمولاً «صمغ اعرابی» (۹ حرف)، «صمغ عربی» (۷ حرف)، «انگم» یا «ژد» است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی به این ماده Gum Arabic یا Acacia Gum گفته میشود که به منشأ گیاهی آن (درخت آکاسیا) اشاره دارد.
به عربی
در زبان عربی از این واژه با نامهای «الصمغ العربي» یا «صمغ طلح» (برگرفته از نام درخت آن) یاد میشود.
به فارسی
در زبان فارسی اصیل و کهن، به صمغ و شیرهٔ درختان «انگم» یا «ژد» میگفتند. امروزه در معادلهای فارسی علمی بیشتر از عنوان «صمغ اقاقیا» یا همان «صمغ عربی» استفاده میشود.
در قرآن
عین عبارت «صمغ اعرابی» در قرآن کریم ذکر نشده است؛ با این حال، در آیه ۲۸ سوره واقعه از درخت «طَلْح» (وَّطَلْحٍ مَّنْضُودٍ) یاد شده که صمغ اعرابی از همین درخت به دست میآید. همچنین برخی مفسران احتمال دادهاند که صمغهای خوراکی مرغوب میتواند از مصادیق «مَنّ» (مَنّا) باشد.
نماد چیست
این واژه در فرهنگ عامه و ادبیات نماد پیوند مستحکم و چسبندگی شدید است. در طب سنتی نماد تسکین و اعتدالبخشی بوده و در هنرهای سنتی مانند خوشنویسی و تذهیب، نماد ماندگاری، جلا و تثبیت رنگ و مرکب به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل صمغ اعرابی
صمغ اعرابی که امروزه در زبان عامیانه و صنایع بیشتر به نام «صمغ عربی» شناخته میشود، یک ترکیب طبیعی و کاربردی است که از صمغ سفتشدهٔ درختان آکاسیا (بهویژه در مناطق بادیه و شمال آفریقا) به دست میآید. علت نامگذاری تاریخی آن به «اعرابی»، تجارت این ماده توسط اعراب بادیهنشین در دوران باستان بوده است.
این ماده به دلیل حلالیت بالا در آب و خاصیت امولسیونکنندگی، نقش بسیار مهمی در صنایع غذایی، داروسازی و آرایشی دارد. علاوه بر این، صمغ اعرابی از گذشتههای دور در هنرهای اصیل اسلامی مانند خطاطی و تذهیب برای غلظتبخشی و تثبیت مرکب و رنگهای سنتی جایگاه ویژهای داشته است.
اگرچه خود این واژه در قرآن نیامده، اما درخت منشأ آن یعنی «طلح» در کتاب آسمانی ذکر شده است و در طب سنتی نیز به عنوان مادهای معتدل و تسکیندهنده شناخته میشود.