یعنی چه
عبارت «امر کن» یک ساخت دستوریِ امری (فعل امر) از مصدر مرکب «امر کردن» است. این واژه به معنای صادر کردن حکم، ابلاغ دستور صریح یا خواستن انجام کاری از فردی با لحنی قاطع و بالادستی است که نشاندهنده جایگاه قدرت، وظیفه یا اختیار گوینده میباشد.
تلفظ
تلفظ دقیق این فعل مرکب به صورت «اَمر کُن» (amr kon) است که از دو بخش «اَمر» (سکون م و ر) و «کُن» (ضمه ک و سکون ن) تشکیل شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلماتی به عنوان پاسخ شناخته میشوند که با تعداد حروف و تعریف همخوانی داشته باشند. واژه «امر کن» دقیقاً ۵ حرف دارد. کلماتی چون «فرمان بده» یا «حکم کن» نیز بسته به تعداد خانههای جدول میتوانند به عنوان جایگزین مد نظر قرار گیرند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای بیان مفهوم دستور دادن و امر کردن از واژگانی چون Command (بیشتر در بافت نظامی و حاکمیتی)، Order (در کاربردهای عمومی و رسمی) و Instruct (به معنی هدایت و دستورالعمل دادن) استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی، فعل امر مستقیم از ریشه (أ م ر)، واژه «مُرْ» یا «اُؤْمُرْ» است. ریشه اصلی این کلمه عربی بوده و در متون اسلامی و قرآنی به فراوانی به کار رفته است.
به فارسی
معادلهای اصیل و عبارات هممعنی فارسی برای این ترکیب شامل «فرمان بده»، «دستور بده»، «حکم کن» و در لحنهای محترمانه و تعارفی «فرمایش کن» یا «بفرما» است.
نماد چیست
این کلمه یک مفهوم انتزاعی و رفتاری است و فاقد نماد مادی یا فیزیکی ملموس است؛ اما در نشانهشناسی زبانی و متون فرهنگی، نماد قدرت، اقتدار، اراده حاکمیت و در مفاهیم دینی، نشاندهنده فرمان الهی و اراده تکوینی یا تشریعی خداوند به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل امر کن
عبارت «امر کن» در زبان فارسی یک فعل مرکب امری (دستوری) از مصدر «امر کردن» است. بخش اول این واژه یعنی «امر» ریشه در زبان عربی (ماده أ-م-ر) دارد که با فعلساز فارسی «کن» ترکیب شده است. این عبارت معنای صدور دستور، حکم یا فرمان را از جایگاه حاکمیت، قدرت یا اختیار منتقل میکند و متضاد زبانی آن عباراتی نظیر «نهی کن» یا «اطاعت کن» است.
در فرهنگ و ادبیات اسلامی، ریشه این واژه اهمیت بسیار بالایی دارد؛ چرا که به فرمانهای الهی اشاره میکند. برای نمونه در آیه ۱۳۲ سوره طه عبارت «وَأْمُرْ أَهْلَكَ بِالصَّلَاةِ» به صراحت از این ساختار برای فرمان دادن استفاده کرده است. همچنین مفاهیمی چون «کُن فیکون» نیز پیوند معنایی نزدیکی با اراده و امر الهی دارند.
این واژه در جدولهای کلمات متقاطع کاربرد دارد و ساختار ۵ حرفی آن به عنوان یک پاسخ دقیق برای راهنماهایی با مضمون «دستور بده» شناخته میشود. کلمات همخانواده آن مانند آمر، مأمور، اوامر و امور نیز بخش بزرگی از ادبیات اداری و رسمی زبان فارسی را تشکیل میدهند.