مصیبت یعنی چه؟ بررسی مترادف، هم‌خانواده و متضاد

یعنی چه

در زبان فارسی، این واژه بیشتر به غم و اندوهِ ناشی از مرگ عزیزان (سوگواری، عزا و ماتم) اختصاص یافته است و به هر اتفاق ناگوار یا وضعیت دشوار که باعث اندوه یا خسارت شود اشاره دارد.

مترادف

این کلمات همگی بیانگر ابعاد مختلف رنج، سختی و اندوه ناشی از حوادث ناگوار هستند.

متضاد

این واژه‌ها نشان‌دهنده وضعیت‌های مطلوب، خوشایند و همراه با آرامش و شادی در زندگی هستند.

هم خانواده

این کلمات همگی از ریشه سه حرفی «ص و ب» مشتق شده‌اند.

ریشه

اصل این ماده به معنای «فرود آمدن چیزی از بالا» یا «تیر به هدف خوردن» است. از همین ریشه، فعل «أَصابَ» به معنی «رسید و برخورد کرد» ساخته شده است. اسم فاعل مؤنث آن یعنی «مصیبت»، به اتفاقی می‌گویند که دقیقاً به انسان اصابت می‌کند و به او می‌رسد.

جمله سازی

در جدول

در طراح‌های جدول کلمات متقاطع، وقتی عباراتی نظیر بلا، رنج شدید یا حادثه ناگوار خواسته می‌شود، کلمه پنج حرفی «مصیبت» یک پاسخ دقیق و استاندارد است.

به انگلیسی

این کلمات بسته به میزان شدت و نوع حادثه ناگوار در زبان انگلیسی به کار می‌روند.

به عربی

در زبان عربی علاوه بر خود واژه مصیبت، کلمات متعدد دیگری برای توصیف انواع بلاها وجود دارد.

به فارسی

اگر بخواهیم از واژه‌های اصیل فارسی استفاده کنیم، کلماتی مانند «سوگ» و «عزا» برای جنبه مرخص شدن عزیزان، و «ناگواری» و «بلا» برای حوادث سخت، نزدیک‌ترین برگردان‌ها هستند.

در قرآن

ریشهٔ این واژه (اصابت کردن) در قرآن هم برای خیر و نعمت و هم برای شر استفاده شده، اما خود لفظ «مصیبت» بیشتر برای سختی‌ها و مرگ آمده است. از معروف‌ترین آیات می‌توان به آیه ۱۵۶ سوره بقره اشاره کرد: «الَّذِينَ إِذَا أَصَابَتْهُمْ مُصِيبَةٌ قَالُوا إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ» (همان کسانی که چون مصیبتی به آنان برسد، می‌گویند: ما از آنِ خداییم و به سوی او بازمی‌گردیم) و همچنین آیه ۶ سوره مائده که تعبیر «فَأَصَابَتْكُمْ مُصِيبَةُ الْمَوْتِ» (مصیبت مرگ شما را فرا رسد) را به کار برده است.